History

1911

1911 หรือชื่อไทย "ใหญ่ผ่าใหญ่" (เกี่ยวอะไรกันเนี่ย) เป็นหนังเรื่องที่ 100 ของเฉินหลง เล่าเรื่องการปฏิวัติซินไฮ่ของจีนในปี 1911 ซึ่งทำลายระบบจักรพรรดิที่สืบทอดกันมานาน 2000 ปีลงได้

1911 Poster

หนังเดินเรื่องด้วยระบบพระเอกคู่ โดยกล่าวถึง 2 แกนนำของสมาคมปฏิวัติ "ถงเหมิงฮุ่ย" (Tongmenghui) คือ ซุนยัตเซ็น (แสดงโดย Winston Chao) ผู้นำของถงเหมิงฮุ่ย และ นายพลหวงซิง (Huang Xing แสดงโดยเฉินหลง) เบอร์สองขององค์กร ใช้วิธีเล่าเรื่องแบบตัดสลับเหตุการณ์ระหว่างกัน คือ ซุนยัตเซ็นเดินสายหาเงินจากคนจีนในต่างประเทศเพื่อมาทำการปฏิวัติ ล้มราชวงศ์ชิง ส่วนหวงซิงก็ก่อการลุกฮือตามเมืองต่างๆ ทั่วประเทศจีน

History of China: Late Qing to People's Republic

ช่วงนี้กำลังสนใจเรื่องประวัติศาสตร์จีนช่วงปลายราชวงศ์ชิง จนมาถึงการสร้างชาติในระบบสาธารณรัฐ และจบด้วยชัยชนะของพรรคคอมมิวนิสต์จีน

หนังสือที่ผมอ่านอยู่คือ "ดาวแดงเหนือแผ่นดินจีน" หรือ Red Star Over China ของ Edgar Snow นักข่าวฝรั่งคนแรกที่มีโอกาสได้สัมภาษณ์เหมา เจ๋อ ตุง ขณะกำลังหลบซ่อนตัวอยู่ในป่า

ทีนี้ เหตุการณ์ปฏิวัติและสร้างชาติจีนยุคใหม่นั้นซับซ้อนมาก คือเอาแค่ระยะเวลาแบบ official ก็ยาวนานเกือบ 40 ปีแล้ว (นับจากปฏิวัติซินไห่ปี 1911 ถึงการประกาศตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนในปี 1949) ยังไม่รวมเหตุการณ์ก่อนหน้าและหลังจากนั้น

ส่วนตัวละครและฝักฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็มีมากมาย ตั้งแต่ฝ่ายราชวงศ์ชิง ฝ่ายขุนศึกของราชวงศ์ ฝ่ายขุนศึกหัวเมือง ฝ่ายปฏิวัติ ฝ่ายคอมมิวนิสต์ ฝ่ายจีนคณะชาติ ญี่ปุ่น สหรัฐ รัสเซีย ฯลฯ เยอะแยะไปหมด

ดังนั้นเพื่อให้เข้าใจเรื่องราว บริบท สถานการณ์ในแต่ละช่วง ก็ต้องเข้าใจประวัติศาสตร์จีนในยุคนั้นๆ ด้วย หลายวันที่ผ่านมาจึงใช้เวลาทำความเข้าใจเรื่องนี้อยู่นานพอสมควร

Pali and Sanskrit

สมัยเด็กๆ ผม (และน่าจะคนอื่นๆ ด้วย) ก็รับทราบจากแบบเรียนว่าภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นภาษาที่ใช้ในสมัยของพระพุทธเจ้า โดยศาสนาพุทธใช้ภาษาบาลีที่เข้าถึงมวลชนมากกว่า และภาษาสันสกฤตมีตัวอักษรมากกว่าภาษาบาลี เช่น ฤ ฤา อะไรแบบนี้ (ต้องท่องไปสอบ)

พอโตขึ้นมาไม่ได้ประกอบอาชีพด้านภาษา และไม่ได้หาเรื่องไปค้นต่อ ความรู้เรื่องนี้ของผมหยุดอยู่แค่นั้น

พอมาอ่านหนังสือ ภารตวิทยา พบว่าผู้เขียน กรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย อธิบายเรื่องนี้ไว้ละเอียด น่าสนใจมาก

Nationalism, Reinterpreted

ภารตวิทยา

หนังสือที่อ่านอยู่ตอนนี้คือ "ภารตวิทยา" ของกรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย ซึ่งอธิบายพื้นฐานของ "วัฒนธรรมอินเดีย" หลายเรื่องอย่างละเอียด

ประเด็นที่น่าสนใจมีก็มาก แต่ประเด็นที่ผมติดใจ (แต่ผู้เขียนไม่ได้เน้นไว้สักเท่าไร) คือกระบวนการนิยามความเป็นชาติ (defining the nation) ของอินเดียยุคอาณานิคม

เล่าเรื่องผู้นำ

เล่าเรื่องผู้นำ

ไม่ได้รีวิวหนังสือมานาน (เพราะไม่ค่อยได้อ่าน) วันนี้ขอแนะนำ "เล่าเรื่องผู้นำ" หนังสือเล่มสองในชุด "เนติบริกร" ของคุณวิษณุ เครืองาม อดีตเลขาธิการ ครม. และรองนายกสมัยทักษิณ

หนังสือเล่มนี้คุณวิษณุเล่าความทรงจำในการทำงานกับนายก 7 คน ตั้งแต่ชาติชายยันทักษิณ ว่ามีความประทับใจอย่างไร และเล่าเหตุการณ์สำคัญๆ ในอดีตจากสายตาของ "คนใน"

A Brief History of Israel

ถ้าถามว่า คนทั้งโลกรู้ประวัติศาสตร์ของชนเผ่าไหนดีที่สุด? ถามคำถามนี้ในโลกตะวันตก (และโลกที่ได้อิทธิพลจากโลกตะวันตก) ก็คงได้รับคำตอบว่า "ยิว" เพราะอิทธิพลของศาสนาคริสต์ (ซึ่งรวมคัมภีร์เก่าและใหม่เข้าด้วยกัน)

แต่เมื่อพิจารณาในรายละเอียดแล้ว เอาเข้าจริง คนที่ไม่ได้ถือคริสต์หรือยิวแบบเราก็รู้แบบเผินๆ เป็นช่วงๆ แล้วแต่ว่าเหตุการณ์ไหนในประวัติศาสตร์ยิวถูกนำมา "ผลิตซ้ำ" บ่อยกว่ากัน

เหตุการณ์ที่ดังหน่อย ทำเป็นหนังบ่อยหน่อย อย่างเช่น โมเสสหรือโนอาห์ คนก็จะรู้เยอะหน่อย แต่ถ้าถามว่าโมเสสกับโนอาห์สัมพันธ์กันอย่างไร ใครมาก่อนใคร อันนี้ก็ตอบไม่ได้อยู่ดี

วันนี้เผลอไปอ่าน Wikipedia เข้าเลยยาว (อีกแล้ว) ก็มาจดไว้เป็นบันทึกช่วยจำสักหน่อย

ประวัติศาสตร์ยิวที่อ่านนี้เป็นประวัติศาสตร์ตามฉบับของคัมภีร์ไบเบิล (ทั้งเก่าและใหม่) ไม่ใช่ฉบับนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดี สรุปไว้เพื่อช่วยทำความเข้าใจกับเนื้อหาในคัมภีร์ (ที่มักถูกผลิตซ้ำบ่อยๆ) เท่านั้น

Charles Joseph Minard

คอลัมน์ "ดีไซน์ คัลเจอร์" ของประชา สุวีรานนท์ ในมติชนสุดสัปดาห์เล่มล่าสุด (1605 ฉบับหน้าปกยิ่งลักษณ์) เขียนถึง Charles Joseph Minard (ชาร์ลส์ โจเซฟ มินนาร์ด) วิศวกรชาวฝรั่งเศส ผู้มีชื่อเสียงด้านการวาด infographic

Blueprint Thailand?

ธงชัย วินิจจะกูล: มรดกสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในปัจจุบัน

ธงชัย วินิจจะกูล นำเสนอที่งาน 70 ปี ชาญวิทย์ เกษตรศิริ เมื่อวานนี้ที่ธรรมศาสตร์ ไม่ได้ไปเพราะต้องพูดที่มหกรรมเยาวชน แต่อ่านบทถอดความจากประชาไทแล้ว ต้องยกว่านี่เป็นงานระดับ "ท็อปฟอร์ม" ชิ้นหนึ่งของธงชัยเลย

ผมเคยฟัง อ. ธงชัย นำเสนอไอเดียเรื่อง "รัชกาลก่อนเก่งเกินไป รัชกาลหลังจากนั้นเลยอ่อนแอ" ในกรณีของรัชกาลที่ 5-6 มาก่อนแล้วที่งานดินเนอร์ทอล์คของประชาไท ไอเดียนั้นคล้ายๆ กัน แต่บทนำเสนอนี้ลงรายละเอียดเยอะกว่ามาก

พุทธประวัติมหายาน และปรัชญาอินเดีย

นั่งคุยกับคุณจ๋ง @warong (รับทำเว็บ) ก็เปิดโลกใหม่ให้กับผมมาก เรื่องที่น่าสนใจคือศาสนาพุทธ ซึ่งคุณจ๋งยกประเด็นว่า "สังคมไทยถูกตีกรอบด้วยวิธีคิดแบบเถรวาท/หินยาน" มากเกินไปไหม กลายเป็นว่าวิถีพุทธแบบเถรวาทกลายเป็น "ความจริงแท้" ที่แตะต้องไม่ได้ในสังคมไทยไป ทั้งที่เรายังมี "การตีความ" ของพุทธในแบบอื่นๆ เช่น มหายาน หรือ วัชรยาน (ของทิเบต) อยู่ด้วย

ประเด็นนี้เป็นสิ่งที่น่าสนใจ แต่คำถามคือพุทธแบบอื่นหน้าตาเป็นอย่างไร ถ้าพูดถึงมหายานเราอาจพอนึกออกว่ามีเจ้าแม่กวนอิมหรือโพธิสัตว์พันมือตามหนังจีนกำลังภายใน แต่วัชรยานนี่ นอกจากทะไลลามะแล้ว ก็ยังไร้มโนทัศน์โดยสิ้นเชิง อืม นี่ก็เป็นสัญญาณบ่งชี้ว่า ประสบการณ์และมุมมอง (อย่างน้อยก็ของผม) อยู่ใต้การตีกรอบแบบเถรวาทจริงๆ

หลังจากการสนทนาในครั้งนั้น ก็เลยมองหา "ทางเลือก" อยู่เรื่อยๆ มีอยู่วันหนึ่งผ่านบูตของเคล็ดไทยที่ Impact เจอกับเล่มนี้ "พุทธประวัติมหายาน" เลยซื้อมา ดองไว้นานเพิ่งได้ฤกษ์อ่าน

พุทธประวัติมหายาน