The Useless Class

PlayStation VR

The meaning of life in a world without work บทความของ Yuval Noah Harari ผู้เขียนหนังสือ Sapiens ลงใน The Guardian

เนื้อหาในบทความว่าด้วยเรื่องอนาคตของมนุษย์ในยุคที่ไม่ค่อยมีอะไรทำ เพราะเครื่องจักรมาทำงานแทนคุณได้ และคนกลุ่มหนึ่งจะไม่มีงานทำ ไม่ใช่ไม่มีงาน แต่เป็นเพราะปรับทักษะตัวเองให้เข้ากับงานยุคใหม่ไม่ได้ (กลายเป็นคนชั้นใหม่ที่เรียกว่า the useless class)

ในแง่ปากท้องและเศรษฐกิจ สามารถแก้ไขด้วย Universal Basic Income รัฐจ่ายเงินเลี้ยงไปเรื่อยๆ ได้ไม่ยาก แต่ในแง่จิตใจ จุดประสงค์ของการมีชีวิตอยู่ก็จะหายไป เพราะอยู่ไปวันๆ ไม่มีความหมาย ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาอื่นๆ ตามมาอีกมาก (เช่น ม็อบคนว่างงานผู้กราดเกรี้ยวจากความเบื่อ)

ผู้เขียนเลยนั่งจินตนาการดูว่า ยุคหน้า กลุ่ม useless class มันจะไปทำอะไรกัน

คำตอบหนึ่งก็คือ "เล่นเกม"

ผู้เขียนเสนอว่าเป็นเกม VR แบบโลกเสมือนจริง (เหมือนที่เราเห็นในการ์ตูนหรือ light novel กันมานานแล้ว อันนี้ผมว่าเอง) แต่จริงๆ แล้วมันก็เป็นเกมอะไรก็ได้ เพราะเราเห็นคนติดเกมออนไลน์กันมานานจนเป็นปกติไปแล้ว มันก็คือเรื่องเดียวกัน นั่นคือติดอยู่ในโลกเสมือนที่ผสมผสานกับจินตนาการของเราเอง สร้าง "คุณค่า" (value) ขึ้นมาจากความว่างเปล่า (ผมไม่ได้อ่าน Sapiens แต่เข้าใจว่ามีประเด็นนี้เหมือนกัน)

แต่ที่น่าสนใจคือ ผู้เขียนบอกว่ามนุษยชาติเราเล่นเกม VR แบบนี้กันมานานแล้วแหละ เพียงแต่เรียกมันว่า "ศาสนา"

If you pray every day, you get points. If you forget to pray, you lose points. If by the end of your life you gain enough points, then after you die you go to the next level of the game (aka heaven).

ผู้เขียนยังเล่าว่า เขาตามหลานไปจับโปเกมอน แล้วเจอเด็กแถวนั้นมาจับโปเกมอนเหมือนกัน แย่งกันจะตีกันตาย แต่เขาไม่มีสมาร์ทโฟนเลยมองไม่เห็นโปเกมอนเลยสักตัว

(หมายเหตุ: สมัยผมเล่น Ingress ใหม่ๆ ก็มีความรู้สึกแบบนี้ ว่าเรา
"เห็น" อะไรที่คนทั่วไปมองไม่เห็น เท่ชะมัด)

เทียบกับศาสนาก็เหมือนกัน ถ้าคุณไปเยรูซาเล็มแบบคนไม่สนใจอะไรในโลกเลย ก็เจอแต่สิ่งปลูกสร้างและก้อนหินเก่าๆ แต่ถ้าคุณมีวิธีการมองโลกในแบบอื่นที่ต่างออกไป คุณก็จะ "เห็น" อะไรมากมายที่คนอื่นทั่วไปมองไม่เห็น

The end of work will not necessarily mean the end of meaning, because meaning is generated by imagining rather than by working.

อันนี้ก็เข้าใจว่าเป็นประเด็นหลักที่พูดถึงใน Sapiens เช่นกัน

หมายเหตุ: อ่านบทสรุปย่อของหนังสือ Sapiens ได้จาก Anontawong's Blog

โพสต์ครั้งแรกใน Facebook 30 Dec 2017, ภาพประกอบจาก PlayStation.com