อะไรบ้างที่สมควรเป็นข่าว

เจอคำถามนี้ใน Blognone ซึ่งเดิมทีผมคิดว่าเป็นเรื่อง common sense น่าจะพิจารณากันเองได้ไม่ยาก แต่เมื่อมีคนถามมา เรื่องนี้สามารถตอบด้วยหลักวิชาทางนิเทศศาสตร์ได้ครับ

ลองค้นหาข้อมูลดูแล้ว เอกสารที่เขียนได้ดีและกระชับมากที่สุดคือ หลักการเขียนข่าว การผลิตข่าว และการรายงานข่าว ของกรมประชาสัมพันธ์ (PDF)

สรุปแบบสั้นๆ สิ่งใดจะเป็น "ข่าว" นั่นแปลว่ามันต้องมี "ความพิเศษ" เหนือเหตุการณ์ธรรมดา ซึ่งความพิเศษนั้นก็มีได้หลายแนว เช่น ของใหม่ ของดีที่สุด ของแย่ที่สุด ความขัดแย้ง ดราม่า ผลกระทบต่อคนหมู่มาก ฯลฯ (ที่เหลืออ่านกันเองตามลิงก์)

ทีนี้ข่าวยังแยกเป็น "ข่าวเกรดธรรมดา" กับ "ข่าวเด่น" ซึ่งพื้นที่ในการแสดงผลข่าวเด่นมีจำกัดเสมอ ไม่ว่าจะเป็นเวลาในวิทยุ-ทีวี พื้นที่หนังสือพิมพ์หน้าแรก หรือหน้าแรกของเว็บไซต์ก็ตาม ดังนั้นการคัดเลือกข่าวขึ้นไปแสดงในพื้นที่เหล่านี้ จึงต้องมีกฎเกณฑ์ที่เข้มงวดกว่าข่าวเกรดธรรมดา

มีผู้คน ห้างร้าน สินค้า จำนวนมหาศาลที่อยากเป็น "ข่าวเด่น" และพยายามทำทุกทางให้ได้เป็นข่าว (เช่น จ่ายเงิน) แต่ในแง่ของสื่อแล้ว ทุกข่าวไม่สามารถเป็นข่าวเด่นได้ (เพราะจะกลายเป็นว่าความสำคัญเท่ากันหมด) ด้วยเหตุนี้เราจึงเห็นข่าวประชาสัมพันธ์ของห้างร้านต่างๆ ต้องหลบไปอยู่ในหน้าก็อซซิปหรือหน้ารวมข่าวประชาสัมพันธ์ ซึ่งก็คือได้แค่ "เป็นข่าว" แต่ "ไม่เด่น" นั่นเอง (กรณีของ Blognone คือ Press Release)

แน่นอนว่าในโลกออนไลน์ที่ปริมาณของ "พื้นที่" มีเยอะขึ้นมาก (เช่น เรามีบล็อกได้ไม่จำกัด ในขณะที่มีหน้ากระดาษในนิตยสารจำกัด หรือมีคลิปบนเว็บได้ไม่จำกัด เทียบกับเวลาบนทีวีที่มีจำกัด) การคัดเลือก "ข่าวทั่วไป" บนโลกออนไลน์จึงไม่เข้มงวดเท่ากับโลกออฟไลน์

แต่ "พื้นที่เด่น" มีจำกัดเสมอไม่ว่ากรณีใดๆ (ขนาดกูเกิลเอง พื้นที่ที่มีมูลค่าสูงยังมีแค่ผลการค้นหา 5 อันดับแรกสุด ไม่เยอะไปกว่านี้) ดังนั้นเราจึงต้องมีกระบวนการบางอย่างมาคัดกรองนั่นเอง ซึ่งกระบวนการจะเป็นอะไรก็ขึ้นกับนโยบายของพื้นที่นั้นๆ แต่โดยรวมก็ใช้หลักการเดียวกันคือ relevancy หรือความเกี่ยวโยงกับผู้อ่านกลุ่มเป้าหมาย