Unlocking the Entrepreneurial Potentail of the Informal Sector

by Dr. Christoph Stork * Push-pull factor * คนยุโรปจะถูก pull ให้เปิดกิจการของตัวเอง ด้วยแรงจูงใจเรื่องค่าตอบแทน, สถานะทางสังคม * คนแอฟริกาจะถูก push ให้เปิดกิจการของตัวเอง ด้วยเหตุผลด้านการเอาชีวิตรอด * การเข้าถึงแหล่งทุน เป็นปัญหาสำคัญของ SME * แบงก์ไม่ให้กู้ ปัญหายอดนิยม * micro credit ไม่เหมาะสำหรับทุกสถานการณ์ เหมาะสำหรับหมู่บ้านที่มี peer pressure ให้คนคืนเงินกู้ แต่เมืองใหญ่ไม่เวิร์ค * informal sector อะไรๆ ก็แพง แม้แต่ราคาในการเข้าถึงเงินทุน ทำให้คนจนเข้าถึงแหล่งทุนได้ยากกว่าคนรวย * ผลสำรวจ SME ในแอฟริกา 15 ประเทศ พบว่า transaction ส่วนมากเป็นเงินสด * SME สนใจ M-Commerce * แต่ต้อง cheaper และ equally safe เมื่อเทียบกับเงินสด * คนประมาณครึ่งหนึ่ง อยากเปลี่ยนธนาคารหรือเปิดบัญชีใหม่ ถ้าธนาคารนั้นๆ มี m-banking * รูปแบบของ M-banking ในปัจจุบัน เหมาะสำหรับคนที่เข้าระบบธนาคารอยู่แล้ว ให้สะดวกขึ้น แต่ยังไม่ดึงดูดคนที่อยู่นอกระบบธนาคารให้เข้ามาในระบบธนาคาร * MPESA ชื่อระบบโอนเงินบนมือถือ แต่ยังเหมาะกับการโอนเงินจำนวนมากๆ ไม่เหมาะกับซื้อของขนาดเล็กๆ * การโอนเงินบนมือถือ ผู้ให้บริการไม่จำเป็นต้องมี banking license เพราะไม่เกี่ยวข้องกับการฝากเงิน แค่โอนอย่างเดียว * เหมือนประเด็นด้าน banking license จะมีปัจจัยจากเรื่องระบบกฎหมาย common-civil law ด้วย ในอินเดียเข้าใจว่าผู้ให้บริการ mobile banking จะต้องมี banking license ด้วย เพราะปัญหาเรื่อง money laundering * ศรีลังกา มีระบบนัดหมอผ่านมือถือ แล้วหักเงินค่าหมอผ่านมือถือได้ * ปัญหา cost aymmetric ของ m-commerce: manpower เป็นเรื่องจำเป็นสำหรับ microcredit แต่กลับมีราคาแพงสำหรับ bank * MPESA มีค่าธรรมเนียมถูกกว่า Western Union มาก * ผลสำรวจเหตุผลที่ไม่มีบัญชีธนาคาร: จำนวนมากที่สุดบอกว่าเป็นเพราะไม่มี regular income * โมเดลที่เป็นไปได้ของ Mobile Payment System * Model 1: airtime-cash convetibility - บางประเทศห้ามทำ * Model 2: mobile wallet, sub-accounts on mobile network servers * ข้อดีของทั้งสองแบบคือ ทำให้คนจนมี transaction history เพื่อใช้ในการขอเครดิตได้ง่ายขึ้น, และทำให้ transaction ง่ายและถูก * Model 1 มีปัญหาเรื่อง backward convertibility เพราะมีประเด็นเรื่อง VAT ของ airtime และโดน operator หักหัวคิวด้วย * operator จำเป็นต้องมี banking license ด้วยหรือไม่ ถ้ามี แปลว่าบริษัทโทรคมจะถูก regulate จากทั้งวงการโทรคมและการเงินด้วยหรือไม่ * หรือในทางกลับกัน ธนาคารเองสามารถมาทำตัวเป็น MVNO เองได้หรือเปล่า? * การซื้อ airtime จะโดนหักหัวคิวตลอด เช่น การซื้อผ่าน ATM * Model 2 ทำแล้วในฟิลิปปินส์ 1 เบอร์มือถือมี 2 บัญชีเงิน คือ airtime กับเงินอื่นๆ * บัญชี airtime ใช้สำหรับคุยเท่านั้น * บัญชีเงิน (wallet) เอาไว้ทำอย่างอื่น * เอาเงินใน wallet ไปซื้อ airtime ได้ * ปัญหาการ regulating co-operation ระหว่าง bank/mobile operators * telecom/financial sectors มีจุดร่วมคล้ายกัน คือ สำคัญต่อ ศก. และสังคม, มีผู้เล่นในตลาดน้อยราย, ต้องถูก regulate เพื่อประโยชน์ของสาธารณะ * ในอนาคตสองวงการนี้จะต้องทำงานร่วมกัน คำถามคือใครเป็นคนนำ? * ยังมีคำถามอีกมากมายต่อ m-banking regulation เช่น liability, การตรวจสอบการฟอกเงิน