Ender's Game, 2nd Time

เชื่อว่าสิ่งคนที่อ่าน Speaker for the Dead (ชื่อไทย: วาทกะแด่ผู้ล่วงลับ) ทุกคนจะต้องทำ คือกลับไปอ่าน Ender's Game ซ้ำอีกรอบ

หมายเหตุ: เคยเขียนถึง Ender's Game ไว้แล้ว

ที่ต้องกลับไปอ่านซ้ำก็เพราะว่าเริ่มแรก Orson Scott Card นั้นอยากเขียนเรื่อง Speaker for the Dead แต่เขาไม่สามารถหาแรงจูงใจที่ดีของตัว "วาทกะ" หรือ speaker ในการ 'speak for the dead' ได้ ทางออกในเชิงการประพันธ์ของเขาคือเขียน prequel ประวัติชีวิตของวาทกะขึ้นมา ซึ่งมันออกมาเป็น Ender's Game นั่นเอง (รายละเอียดตรงนี้อยู่ในคำนำของ Speaker for the Dead)

ตอนผมอ่าน Ender's Game จบมีความรู้สึกว่ามันครบถ้วนสมบูรณ์ในตัวเอง (การปรับตัวและต่อสู้ของเอนเดอร์) แต่พอมาอ่าน Speaker for the Dead ผมก็ค้นพบว่าใน Ender's Game มีการทิ้งร่องรอยหลายอย่างเพื่อนำไปใช้ใน Speaker for the Dead อยู่พอสมควร (จนต้องกลับมาอ่านซ้ำ)

และเมื่ออ่านซ้ำ ผมก็พบว่าใน Ender's Game มีการวางพล็อตเรื่องเตรียมมาอย่างเป็นระบบมาก มีเทคนิคทางการเขียนหลายอย่าง ซึ่งส่งผลให้ทั้ง Ender's Game และ Speaker for the Dead สนุกและน่าสนใจ ไม่น่าแปลกใจที่ได้รางวัลควบทั้งสองเล่มสองปีติดกัน บล็อกนี้จะพูดถึง Ender's Game เท่านั้น ส่วน Speaker for the Dead จะเขียนเป็นบล็อกแยกอีกอันในภายหลัง แน่นอนว่าสปอยล์ทั้งคู่

ตอนที่ผมอ่าน Ender's Game รอบแรก ปมสำคัญของเรื่องคือ "มันเป็นแค่เกม" หรือการที่เอนเดอร์โดนพวกเสนาธิการทหารหลอกว่าที่เขาทำอยู่นั้นคือการเล่นเกม/การสอบของโรงเรียน ทั้งที่จริงๆ มันคือการรบระยะไกลของจริง

แต่ในรอบที่สอง (หลังจากอ่าน Speaker for the Dead จบ) ผมพบว่าแท้จริงแล้ว ปมสำคัญของโครงเรื่องใหญ่ในซีรีย์ คือความตายและการ "ฆ่า" ของเอนเดอร์ต่างหาก (ซึ่งดูเหมือนปมรองในตอนที่ผมอ่านรอบแรก)

ตั้งแต่ช่วงแรกๆ ของ Ender's Game เอนเดอร์ "ฆ่า" เพื่อนในโรงเรียนของเขาที่ชื่อสติลสัน (โดยเอนเดอร์มารู้ทีหลังว่าสติลสันตาย เขาทำไปเพียงเพื่อป้องกันตัว) จากนั้นในช่วงกลางๆ เรื่องที่โรงเรียนยุทธการ เขาก็ได้​ "ฆ่า" เพื่อนร่วมโรงเรียนอีกคนคือบอนโซ ซึ่งเป็นเด็กเกที่หวังจะทำร้ายเอนเดอร์เช่นกัน (และเอนเดอร์ไม่รู้เรื่องความตายนี้ เหมือนกับกรณีของสติลสัน)

เอนเดอร์จมกับความรู้สึกผิดที่ "ทำร้าย" เพื่อนร่วมโรงเรียนมาเกือบตลอดทั้งเรื่อง (โดยที่เขาไม่รู้เสียด้วยซ้ำว่าคู่กรณีทั้งสองคนถึงกับ "ตาย") ดังนั้น หลังจากเอนเดอร์รู้ว่าเขาเป็นคนสั่งยิงระเบิดฆ่าล้างเผ่าพันธุ์พวกแมงจำนวนระดับพันล้านตัว (ไม่ใช่เป็นแค่เกมเหมือนที่เขาเข้าใจมาตลอด) บวกกับมารู้ว่าเพื่อนสองคนนั้น "ตาย" เพราะการป้องกันตัวของเขา เอนเดอร์จึงถึงกับช็อคอย่างรุนแรงจนสลบไปหลายวัน

เมื่อรู้สึกผิดบาปจากการ "ฆ่า" ทั้งสามครั้งที่ประดังเข้ามาในเวลาไล่เลี่ยกัน ชีวิตหลังจากนั้นของเอนเดอร์จึงอุทิศตัวให้กับการไถ่บาป โดยการเป็น "วาทกะให้แก่ผู้ล่วงลับ" ใน Speaker for the Dead นั่นเอง

เทคนิคการเขียนลักษณะนี้ของ Orson Scott Card นับว่าเหนือมาก มันทำให้คนอ่าน (อย่างน้อยก็ผม) รู้สึก "เชื่อ" ว่าเอนเดอร์รู้สึกผิดบาปมากถึงขนาดยอม "อุทิศทุกอย่าง" ใน Speaker for the Dead ผู้เขียนใช้การขมวดปมหลักสองอันเข้าด้วยกัน (ฆ่าเพื่อน+ฆ่าแมง) ทำให้การรู้สึกผิดของเอนเดอร์นั้นมีน้ำหนักสูงมาก (มากแค่ไหน? มากพอที่จะชนะฮิวโกและเนบิวลาได้ก็แล้วกัน)

ย้อนกลับมาพูดเรื่องการป้องกันตัวของเอนเดอร์จากทั้งสติลสันและบอนโซ (รวมถึงคนอื่นๆ ที่เอนเดอร์ไม่ถึงกับ "ฆ่า" ด้วย) นั้นถูกทำทางมาจากเรื่องของปีเตอร์ พี่ชายจอมโหดของเอนเดอร์มาตั้งแต่หน้าแรกๆ ของ Ender's Game แล้ว ที่น่าสนใจคือ Orson Scott Card ใช้พล็อตของปีเตอร์ (และวาเลนไทน์ พี่สาวอีกคนของเอนเดอร์) มาเป็นองค์ประกอบสำคัญในการสร้าง "โลก" หลังสงครามของเอนเดอร์ด้วย เรียกว่าไม่มีตัวละครเสียเปล่าเลย

(หมายเหตุ: ผมเขียนเรื่องปีเตอร์และวาเลนไทน์ไว้นิดหน่อยใน Ender's Blog)

ย้อนกลับมาที่ประเด็นเรื่อง "มันเป็นแค่เกม" ผมสงสัยมาตลอดว่า ทำไมคนอ่านอย่างเราถึงโดนหลอกไปกับเอนเดอร์ว่า ทุกอย่างนั้นเป็นแค่เกม

เมื่อมาอ่านรอบสองก็ได้คำตอบว่า สิ่งที่ทำให้เราเข้าใจว่า เครื่องจำลองสภาวการณ์ในโรงเรียนผู้บัญชาการ (โรงเรียนอันที่สองของเอนเดอร์) เป็นแค่เกมนั้น เพราะเราถูกชักนำจาก ห้องสัประยุทธ์ในโรงเรียนยุทธการ (โรงเรียนแรกของเอนเดอร์) มาตั้งแต่แรกว่า เป็น "เกม" การฝึกแขนงหนึ่ง เมื่อเกมอย่างแรกมันเป็นแค่สิ่งจำลอง ดังนั้นเกมอันที่สอง จึง(ควร)เป็นการจำลองเช่นกัน

Orson Scott Card ใช้เทคนิคช่องโหว่ทางตรรกะอันนี้ หลอกคนอ่านว่าเกมอันที่สองเป็นการจำลอง ซึ่งเมื่อเฉลยความจริงออกมา บวกกับว่าความจริงนั้นเป็นเรื่องสำคัญ เป็นเป้าหมายใหญ่ที่เอนเดอร์โดนปลูกฝังมาตลอดว่าต้องทำให้สำเร็จ (ฆ่าแมง) จึงทำให้คนอ่านรู้สึกว่าการหักมุมเฉลยตอนเกือบจบของ Ender's Game นั้นเจ๋งมาก (ผมเชื่อว่าเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ Ender's Game ได้รางวัลด้วย)

ปมอีกอันหนึ่งที่น่าสนใจ คือเกมฝึกจิตที่เอนเดอร์เล่น (ที่มียักษ์) ในแง่การประพันธ์แล้ว เกมฝึกจิตนี้มีผลต่อการดำเนินเรื่อง (เฉพาะใน Ender's Game) ​ถึง 2 อย่าง ได้แก่

  • แสดงออกถึงความหวั่นใจของเอนเดอร์ต่อการทำร้ายเพื่อนร่วมโรงเรียนของเขา (ผ่านทางความฝันที่เอาลักษณะของเกมฝึกจิตมาใช้)
  • เป็นช่องทาง "ติดต่อ" ระหว่างเอนเดอร์กับพวกแมงในตอนท้าย ซึ่งจะส่งผลให้เอนเดอร์มีเหตุที่จะต้องเดินทางไปเรื่อยๆ ใน Speaker for the Dead (หรือในอีกแง่คือให้เรื่องเดินไปได้)

ถ้านับรวม Speaker for the Dead ด้วย เกมฝึกจิตก็จะมีประโยชน์อย่างที่สาม นั่นคือกลายเป็นจุดกำเนิดของ "เจน" ซึ่งจะมีผลต่อประเด็นหลักของ Speaker for the Dead นั่นคือการอยู่ร่วมของมนุษย์กับเผ่าพันธุ์อื่นๆ อีกหลายเผ่าพันธุ์ (ผมยังไม่ได้อ่าน Xenocide แต่คาดว่าพล็อตจุดนี้จะถูกนำไปเล่นต่อในเล่ม 3 และ 4 ด้วย)

สรุปว่าโครงเรื่องและปมสำคัญหลายจุดถูกวางไว้ตั้งแต่แรกแล้ว อันนี้ไม่น่าแปลกใจเพราะเหตุผลที่กล่าวไปข้างต้นว่า Ender's Game ถูกเขียนขึ้นเพื่อปูทาง แต่ความอัจฉริยะของ Orson Scott Card คือเฉพาะ Ender's Game เพียงลำพังไม่ต้องต่อไปยังเล่มอื่นๆ ก็สมบูรณ์ครบถ้วนในตัวอยู่แล้ว แต่พอมาประกอบกับเล่มอื่นๆ มันก็ยิ่งไปด้วยกันได้ดีมากขึ้น

สรุปแบบรวดรัดว่า อ่านไปแค่สองเล่ม ผมกลายเป็นแฟนของ Orson Scott Card ไปเรียบร้อยแล้ว และคงต้องไปตามหาหนังสือเล่มอื่นๆ ของเขามาอ่านต่อไป ภาษาอังกฤษก็คงต้องอ่านเพราะไม่มีทางเลือก จุดเด่นของ Orson Scott Card ไม่ใช่ความสนุกหรือการหักมุมแบบใน Ender's Game แต่เป็นการถกเถียงและตั้งคำถามถึงประเด็นด้านปรัชญายากๆ หลายอัน โดยใช้นิยายไซไฟเป็นฉากหลังต่างหาก

อ่านจบแล้ว อย่าลืมอ่าน Ender's Game และ Speaker for the Dead รวมถึงสั่งจอง Xenocide ด้วย

Keyword
Submitted byEka-Xon Tue, 11/11/2008 - 14:27

อ่านแล้วรู้สึกสนุกมาก แต่ปรัชญาหลายอย่างอาจต้องใช้เวลา และประสบการณ์มากกว่านี้ เพื่อตีความมันให้เข้าใจครับ

ตอนอ่านก็นึกไม่ถึงเหมือนกันว่า Speaker for the Dead จะสนุกขนาดนี้ ผมว่ามันสนุกกว่าเล่มแรกอีก ถ้าเทียบโทนเรื่องกันแล้ว แทบจะเรียกได้ว่าเป็นคนละเรื่องกันเลย (แต่คาดว่าเล่ม 3-4 น่าจะแนวเดียวกับเล่ม 2)

ก็ได้แต่หวังว่าจะแปลเล่ม 4 ออกมาด้วย

Submitted byelixeron Tue, 11/11/2008 - 23:06

ได้อ่านบล็อกนี้แล้ว แทบอยากจะไปหยิบ Speaker for the Dead มาอ่านเลย เสียดายตอนนี้อยู่บ้านแม่ เลยมีแต่ธนาคารกรามีนให้อ่าน

Submitted byRerng®ITon Thu, 11/20/2008 - 02:07

เอามาฝาก ENDER'S GAME: BATTLE SCHOOL เพิ่งออกมาได้ 2 เล่ม
กะว่าถ้าออกครบจบภาคแล้วรวมเล่ม จะลองซื้อมาดูซะหน่อย
http://www.marvel.com/catalog/?id=9935
http://www.marvel.com/catalog/?id=10176

Submitted byRerng®ITon Thu, 11/20/2008 - 02:25

Orson Scott Card เขียนเนื้อเรื่องการ์ตูนให้มาร์เวลหลายเรื่องเหมือนกัน
ที่ดังๆ หน่อยก็ Ultimate Iron Man ไว้มีโอกาสลองอ่านมารีวิวบ้างก็ได้นะ
ที่คิโนะฯ พารากอนมีรวมเล่มขายอยู่ ^_^
http://en.wikipedia.org/wiki/Ultimate_Iron_Man