Nationalism, Reinterpreted

หนังสือที่อ่านอยู่ตอนนี้คือ "ภารตวิทยา" ของกรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย ซึ่งอธิบายพื้นฐานของ "วัฒนธรรมอินเดีย" หลายเรื่องอย่างละเอียด ประเด็นที่น่าสนใจมีก็มาก แต่ประเด็นที่ผมติดใจ (แต่ผู้เขียนไม่ได้เน้นไว้สักเท่าไร) คือกระบวนการนิยามความเป็นชาติ (defining the nation) ของอินเดียยุคอาณานิคม ต้องย้อนความก่อนว่า "อินเดีย" เป็นชาติที่มีรากมาจากศาสนาพราหมณ์และพุทธ (ซึ่งถือเป็นสกูลใกล้เคียงกัน) แต่ภายหลังถูกปกครองโดยมุสลิมมายาวนาน และตามด้วยการปกครองของอังกฤษอีกเป็นร้อยปี ก่อนจะมีขบวนการฟื้นฟูความเป็น "อินเดีย" ในยุคสมัยของ Indian National Congress จุดที่น่าสนใจคือกระบวนการนิยามความเป็นอินเดียขึ้นมาในสมัยใหม่ เราจะเห็นคนอย่างเนห์รู เขียนหนังสือ [The Discovery of India](http://en.wikipedia.org/wiki/The_Discovery_of_India) ตั้งคำถามและพยายามอธิบายว่าตกลงแล้ว "อินเดีย" คืออะไรกันแน่ หรือ งานเขียนของรพินทรนาถ ที่นำข้อความบางช่วงในคัมภีร์พระเวทมาตีความใหม่เป็นวรรณกรรมสมัยใหม่ เป็นต้น คุณ @warong อธิบายว่าปรากฏการณ์นี้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในชาติอาณานิคมหลายแห่ง ส่วนหนึ่งก็เพราะต้องการ "หลักทางความคิด" เพื่อรองรับการเรียกร้องเอกราช ซึ่งจะต้องเดินตั้งแต่รากเหง้าทางความคิดของคนที่จะเรียกร้องเอกราชว่า "ฉันก็มีดีนะ" และ "ฉันสู้ฝรั่งได้" ดังนั้นกระบวนการนี้จะต้องกลับไปยัง "รากเหง้า" ของวัฒนธรรมเดิมอีกครั้ง (ซึ่งฝังอยู่ใน ways of life ของคนในชาติอยู่แล้ว) แต่ก็ไม่สามารถนำมาใช้ตรงๆ ได้เพราะยุคสมัยเปลี่ยนไป จึงต้อง "ตีความใหม่" (reinterpret) ให้เข้ากับยุคสมัย และตอบโจทย์ทางการเมืองด้วย ของเมืองไทยที่คล้ายที่สุดคงเป็นงานของหลวงวิจิตรวาทการ ที่นิยาม "รัฐไทยสมัยใหม่" ผ่านเพลง ละคร นิยาย ฯลฯ เรื่องนี้ยังเป็นแค่ข้อสังเกตของผมที่ต้องพัฒนาต่อไป คือต้องไปดูประวัติศาสตร์ยุคอาณานิคมของชาติอื่นๆ นอกจากนี้ด้วย