History

ช่วงนี้กำลังสนใจเรื่องประวัติศาสตร์จีนช่วงปลายราชวงศ์ชิง จนมาถึงการสร้างชาติในระบบสาธารณรัฐ และจบด้วยชัยชนะของพรรคคอมมิวนิสต์จีน

หนังสือที่ผมอ่านอยู่คือ "ดาวแดงเหนือแผ่นดินจีน" หรือ Red Star Over China ของ Edgar Snow นักข่าวฝรั่งคนแรกที่มีโอกาสได้สัมภาษณ์เหมา เจ๋อ ตุง ขณะกำลังหลบซ่อนตัวอยู่ในป่า

ทีนี้ เหตุการณ์ปฏิวัติและสร้างชาติจีนยุคใหม่นั้นซับซ้อนมาก คือเอาแค่ระยะเวลาแบบ official ก็ยาวนานเกือบ 40 ปีแล้ว (นับจากปฏิวัติซินไห่ปี 1911 ถึงการประกาศตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนในปี 1949) ยังไม่รวมเหตุการณ์ก่อนหน้าและหลังจากนั้น

ส่วนตัวละครและฝักฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็มีมากมาย ตั้งแต่ฝ่ายราชวงศ์ชิง ฝ่ายขุนศึกของราชวงศ์ ฝ่ายขุนศึกหัวเมือง ฝ่ายปฏิวัติ ฝ่ายคอมมิวนิสต์ ฝ่ายจีนคณะชาติ ญี่ปุ่น สหรัฐ รัสเซีย ฯลฯ เยอะแยะไปหมด

ดังนั้นเพื่อให้เข้าใจเรื่องราว บริบท สถานการณ์ในแต่ละช่วง ก็ต้องเข้าใจประวัติศาสตร์จีนในยุคนั้นๆ ด้วย หลายวันที่ผ่านมาจึงใช้เวลาทำความเข้าใจเรื่องนี้อยู่นานพอสมควร

สมัยเด็กๆ ผม (และน่าจะคนอื่นๆ ด้วย) ก็รับทราบจากแบบเรียนว่าภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นภาษาที่ใช้ในสมัยของพระพุทธเจ้า โดยศาสนาพุทธใช้ภาษาบาลีที่เข้าถึงมวลชนมากกว่า และภาษาสันสกฤตมีตัวอักษรมากกว่าภาษาบาลี เช่น ฤ ฤา อะไรแบบนี้ (ต้องท่องไปสอบ)

พอโตขึ้นมาไม่ได้ประกอบอาชีพด้านภาษา และไม่ได้หาเรื่องไปค้นต่อ ความรู้เรื่องนี้ของผมหยุดอยู่แค่นั้น

พอมาอ่านหนังสือ ภารตวิทยา พบว่าผู้เขียน กรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย อธิบายเรื่องนี้ไว้ละเอียด น่าสนใจมาก

หนังสือที่อ่านอยู่ตอนนี้คือ "ภารตวิทยา" ของกรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย ซึ่งอธิบายพื้นฐานของ "วัฒนธรรมอินเดีย" หลายเรื่องอย่างละเอียด

ประเด็นที่น่าสนใจมีก็มาก แต่ประเด็นที่ผมติดใจ (แต่ผู้เขียนไม่ได้เน้นไว้สักเท่าไร) คือกระบวนการนิยามความเป็นชาติ (defining the nation) ของอินเดียยุคอาณานิคม

ต้องย้อนความก่อนว่า "อินเดีย" เป็นชาติที่มีรากมาจากศาสนาพราหมณ์และพุทธ (ซึ่งถือเป็นสกูลใกล้เคียงกัน) แต่ภายหลังถูกปกครองโดยมุสลิมมายาวนาน และตามด้วยการปกครองของอังกฤษอีกเป็นร้อยปี ก่อนจะมีขบวนการฟื้นฟูความเป็น "อินเดีย" ในยุคสมัยของ Indian National Congress

จุดที่น่าสนใจคือกระบวนการนิยามความเป็นอินเดียขึ้นมาในสมัยใหม่ เราจะเห็นคนอย่างเนห์รู เขียนหนังสือ The Discovery of India ตั้งคำถามและพยายามอธิบายว่าตกลงแล้ว "อินเดีย" คืออะไรกันแน่ หรือ งานเขียนของรพินทรนาถ ที่นำข้อความบางช่วงในคัมภีร์พระเวทมาตีความใหม่เป็นวรรณกรรมสมัยใหม่ เป็นต้น

ไม่ได้รีวิวหนังสือมานาน (เพราะไม่ค่อยได้อ่าน) วันนี้ขอแนะนำ "เล่าเรื่องผู้นำ" หนังสือเล่มสองในชุด "เนติบริกร" ของคุณวิษณุ เครืองาม อดีตเลขาธิการ ครม. และรองนายกสมัยทักษิณ

หนังสือเล่มนี้คุณวิษณุเล่าความทรงจำในการทำงานกับนายก 7 คน ตั้งแต่ชาติชายยันทักษิณ ว่ามีความประทับใจอย่างไร และเล่าเหตุการณ์สำคัญๆ ในอดีตจากสายตาของ "คนใน"

ช่วงที่มันที่สุดในเล่มคงเป็นตอนชาติชาย-สุจินดา-อานันท์ ที่บ้านเมืองค่อนข้างวุ่นวาย ผมคิดว่าเป็นประวัติศาสตร์การเมืองไทยยุคใหม่ที่มีประโยชน์มากอีกเล่มหนึ่ง

ส่วนช่วงชวน-บรรหาร-ชวลิตนี่เฉยๆ อาจเป็นเพราะประเด็นสำคัญคือเรื่องเศรษฐกิจ ที่ไม่ใช่สายหลักของวิษณุเท่าไรนัก

สุดท้ายคือช่วงทักษิณ ซึ่งอ่านมาสองเล่มพบว่าคุณวิษณุดูจะติดใจกับคุณทักษิณมาก (คาดว่ามีดราม่าอะไรกันสักอย่าง หรือไม่ก็แนวทางไม่ตรงกันสุดๆ) เลยค่อนข้างยาวเป็นพิเศษ ที่น่าสนใจในเชิงประวัติศาสตร์เปรียบเทียบคือ แนวทางการทำงานของนายกฯ แต่ละคนที่วิวัฒนาการมาเรื่อยๆ จนมาฉีกแนวสุดๆ ในสมัยทักษิณนี่เอง (ซึ่งหลายคนรับไม่ได้ และวิษณุน่าจะเป็นหนึ่งในนั้น)

แนะนำเป็นอย่างยิ่ง เดี๋ยวจะหาเล่มสามมาอ่านต่อไป

ถ้าถามว่า คนทั้งโลกรู้ประวัติศาสตร์ของชนเผ่าไหนดีที่สุด? ถามคำถามนี้ในโลกตะวันตก (และโลกที่ได้อิทธิพลจากโลกตะวันตก) ก็คงได้รับคำตอบว่า "ยิว" เพราะอิทธิพลของศาสนาคริสต์ (ซึ่งรวมคัมภีร์เก่าและใหม่เข้าด้วยกัน)

แต่เมื่อพิจารณาในรายละเอียดแล้ว เอาเข้าจริง คนที่ไม่ได้ถือคริสต์หรือยิวแบบเราก็รู้แบบเผินๆ เป็นช่วงๆ แล้วแต่ว่าเหตุการณ์ไหนในประวัติศาสตร์ยิวถูกนำมา "ผลิตซ้ำ" บ่อยกว่ากัน

เหตุการณ์ที่ดังหน่อย ทำเป็นหนังบ่อยหน่อย อย่างเช่น โมเสสหรือโนอาห์ คนก็จะรู้เยอะหน่อย แต่ถ้าถามว่าโมเสสกับโนอาห์สัมพันธ์กันอย่างไร ใครมาก่อนใคร อันนี้ก็ตอบไม่ได้อยู่ดี

วันนี้เผลอไปอ่าน Wikipedia เข้าเลยยาว (อีกแล้ว) ก็มาจดไว้เป็นบันทึกช่วยจำสักหน่อย

ประวัติศาสตร์ยิวที่อ่านนี้เป็นประวัติศาสตร์ตามฉบับของคัมภีร์ไบเบิล (ทั้งเก่าและใหม่) ไม่ใช่ฉบับนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดี สรุปไว้เพื่อช่วยทำความเข้าใจกับเนื้อหาในคัมภีร์ (ที่มักถูกผลิตซ้ำบ่อยๆ) เท่านั้น