A Brief History of Israel

ถ้าถามว่า คนทั้งโลกรู้ประวัติศาสตร์ของชนเผ่าไหนดีที่สุด? ถามคำถามนี้ในโลกตะวันตก (และโลกที่ได้อิทธิพลจากโลกตะวันตก) ก็คงได้รับคำตอบว่า "ยิว" เพราะอิทธิพลของศาสนาคริสต์ (ซึ่งรวมคัมภีร์เก่าและใหม่เข้าด้วยกัน)

แต่เมื่อพิจารณาในรายละเอียดแล้ว เอาเข้าจริง คนที่ไม่ได้ถือคริสต์หรือยิวแบบเราก็รู้แบบเผินๆ เป็นช่วงๆ แล้วแต่ว่าเหตุการณ์ไหนในประวัติศาสตร์ยิวถูกนำมา "ผลิตซ้ำ" บ่อยกว่ากัน

เหตุการณ์ที่ดังหน่อย ทำเป็นหนังบ่อยหน่อย อย่างเช่น โมเสสหรือโนอาห์ คนก็จะรู้เยอะหน่อย แต่ถ้าถามว่าโมเสสกับโนอาห์สัมพันธ์กันอย่างไร ใครมาก่อนใคร อันนี้ก็ตอบไม่ได้อยู่ดี

วันนี้เผลอไปอ่าน Wikipedia เข้าเลยยาว (อีกแล้ว) ก็มาจดไว้เป็นบันทึกช่วยจำสักหน่อย

ประวัติศาสตร์ยิวที่อ่านนี้เป็นประวัติศาสตร์ตามฉบับของคัมภีร์ไบเบิล (ทั้งเก่าและใหม่) ไม่ใช่ฉบับนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดี สรุปไว้เพื่อช่วยทำความเข้าใจกับเนื้อหาในคัมภีร์ (ที่มักถูกผลิตซ้ำบ่อยๆ) เท่านั้น

ยุคสร้างโลกจนถึงน้ำท่วมใหญ่

ตามคัมภีร์เก่า พระเจ้าสร้างโลกใน 7 วัน แล้วก็สร้างมนุษย์คนแรกคือ อดัม ซึ่งมีภรรยาคือ อีฟ (หรือ อีวา) ทั้งสามศาสนาคือ ยิว คริสต์ อิสลาม ยกให้อดัมเป็นศาสดาหรือ prophet คนแรก

จากนั้นอดัมก็สืบเชื้อสายมาอีกประมาณ 10 รุ่น มาถึงคิวของ โนอาห์ ผู้มีชื่อเสียงจากการสร้างเรือ ark อพยพสัตว์หนีน้ำท่วมโลก

ปัจจุบันยังไม่สามารถยืนยันได้ว่า เหตุการณ์ของเผ่ายิวในช่วงนี้มีจริงในประวัติศาสตร์หรือไม่ (รวมถึงน้ำท่วมโลกด้วย)

หลังน้ำท่วมใหญ่ถึงการสร้างชนเผ่า

ต่อจากโนอาห์ก็สืบเชื้อสายกันมาอีก 10 รุ่น เป็นรุ่นของ อับราฮัม (หรือ อิบราฮิม ถ้าเรียกตามอิสลาม) ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นบิดาแห่งชนชาติยิวและชาติใกล้เคียงแถวๆ นั้นอีกมาก

ตัวอับราฮัมก็ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีจริงหรือไม่ มีชีวิตอยู่ในช่วงไหน แต่ความสำคัญของอับราฮัมก็คือเป็นคนยิวคนแรกที่เดินทางไปตั้งรกรากอยู่ที่ดินแดน คานาอัน (Canaan) ซึ่งเป็นประเทศอิสราเอลในปัจจุบัน

ตามคัมภีร์บอกว่าอับราฮัมมีอายุ 175 ปี มีเมีย 3 คน ลูกรวม 8 คน

• ลูกคนแรกเกิดกับเมียรอง ชื่อว่า อิชมาเอล (Ishmael) ถูกเมียหลวงขับไล่ให้ไปอยู่แถวๆ อียิปต์ ซึ่งภายหลังสืบเชื้อสายมาจนถึง มะฮัมหมัด ศาสดาของศาสนาอิสลามนั่นเอง
• ลูกคนที่สองเกิดกับเมียหลวง ชื่อว่า ไอแซค (Isaac) เป็นผู้สืบทอดอย่างเป็นทางการของอับราฮัม อับราฮัมเคยไปมัดไอแซคเพื่อเซ่นไหว้พระเจ้า ซึ่งตามคัมภีร์บอกว่าเป็นการทดสอบศรัทธาของอับราฮัมนั่นเอง

ไอแซคมีอายุ 180 ปี มีผู้สืบทอดคือลูกชาย จาค็อบ (Jacob)

คนสามรุ่นนี้คือ อับราฮัม-ไอแซค-จาค็อบ ถูกเรียกรวมๆ ว่า Patriarchs (ไม่รู้ภาษาไทยเรียกอะไรนะครับ) อารมณ์ว่าเป็นต้นตระกูลของชนเผ่ายิวและชนเผ่าใกล้เคียงนั่นเอง

จาค็อบมีลูกอีก 12 คน และพาครอบครัวหนีความอดอยากในคานาอัน ไปอยู่ที่อียิปต์ จาค็อบมีอีกชื่อว่า "อิสราเอล" และลูกชายของจาค็อบก็ถือเป็นต้นตระกูลของเผ่ายิว/อิสราเอล ซึ่งก็แตกสาแหรกออกไปมากมาย

ช่วงเวลาของจาค็อบคาดว่าประมาณ 2000 ปีก่อนคริสตกาล

อียิปต์ถึงการสร้างประเทศ

ชนเผ่าอิสราเอลไปอยู่ที่อียิปต์ ซึ่งก็เป็นทาสของฟาโรห์เป็นเวลา 400 ปี พระเจ้าก็กระซิบ โมเสส (Moses) ให้พาชาวอิสราเอลกลับบ้าน ดินแดนคานาอัน ซึ่งโมเสสก็พาชาวยิวแหวกทะเลแดงกลับไปได้ และไปได้ "บัญญัติ 10 ประการ" ตอนข้ามทะเลกลับไปแล้ว

โมเสสเป็นญาติลำดับไกลๆ ของจาค็อบ บางที่บอกว่ามีชีวิตอยู่ราวๆ 1400 ปีก่อนคริสตกาล (ไม่สามารถยืนยันได้ตามประวัติศาสตร์สมัยใหม่)

ช่วงหลังจากโมเสสนี้ ชาวอิสราเอลก็อยู่กันเป็นเผ่าย่อยๆ ไม่มีอาณาจักรชัดเจน มีผู้ปกครองที่เรียกว่า judge ซึ่งก็ไม่ใช่กษัตริย์

ประมาณ 1,000 ปีก่อนคริสตกาล ก็มี judge คือหนึ่งชื่อ ซามูเอล (Samuel) เห็นนิมิตรว่าถึงเวลาต้องมีกษัตริย์ปกครองประเทศแล้ว ก็เลยแต่งตั้ง ซอล (Saul) เป็นกษัตริย์องค์แรกของอาณาจักรอิสราเอล รวมประเทศเป็นหนึ่ง

ช่วงนี้เริ่มมีหลักฐานยืนยันทางประวัติศาสตร์แล้ว

ยุคอาณาจักร

ซอลปกครองประเทศมาช่วงเวลาหนึ่ง ก็ทำสงครามตายไป คนที่สืบทอดอำนาจคือ เดวิด (David) ซึ่งเป็นลูกเขยของซอล เป็นกษัตริย์องค์ที่สอง

เดวิดคนนี้ในสมัยเป็นเด็กหนุ่ม ก็ไปสร้างวีรกรรมปาหินใส่ โกไลแอธ นักรบร่างยักษ์ฝ่ายศัตรู (ซึ่งบางตำนานยกให้เป็นยักษ์จริงๆ) จนมีชื่อเสียงในการรบ

ความดีความชอบของเดวิดก็คือการสร้างนครเยรูซาเล็ม ซึ่งเป็นนครศักดิ์สิทธิ์ของยิวมาจนถึงทุกวันนี้

เดวิดมีเมียและลูกหลายคนมาก แต่คนสำคัญก็คือ โซโลมอน (Solomon) ซึ่งเป็นกษัตริย์องค์ที่สามของอิสราเอล (และคนสุดท้าย)

อาณาจักรเยรูซาเล็มรุ่งเรืองมากในยุคของเดวิดและโซโลมอน ในยุคของโซโลมอนได้สร้าง "วิหารแห่งโซโลมอน" (Solomon's Temple) เป็นที่บูชาพระเจ้าแห่งแรกของศาสนายิวอีกด้วย

ในตำนานของชาวเอธิโอเปียซึ่งอยู่ทางใต้ลงไป ระบุว่าราชินีของเผ่าแถวนั้นได้ไปเยี่ยมโซโลมอน และมีลูกด้วยกัน ซึ่งมาตั้งเป็นราชวงศ์ปกครองเอธิโอเปียต่อเนื่องมาจนเกือบถึงปัจจุบัน (โดนรัฐประหารปี 1974) ราชวงศ์อ้างว่าสืบเชื้อสายมาจากเดวิด แต่จะจริงแค่ไหนก็ไม่มีทางรู้ได้

หลังโซโลมอนตาย อาณาจักรอิสราเอลก็แตก (อยู่ได้ประมาณเกือบ 100 ปีเท่านั้น) แบ่งออกเป็น 2 ประเทศ คือ

• ฝ่ายเหนือ "อิสราเอล" มีเมืองหลวงที่ ซามาเรีย (Samaria) อยู่ได้มาอีก 200 ปี (720 BC) แล้วโดนเผ่าอัสซีเรียตีแตกไป
• ฝ่ายใต้ "ยูดาห์" (Judah) เมืองหลวงที่เยรูซาเล็ม สืบทอดวัฒนธรรมของอาณาจักรเดิม อยู่มาได้ประมาณ 300 ปี (586BC) แล้วโดนบาบีโลน (อิรักในปัจจุบัน) ตีแตก

ยุคเมืองขึ้น

ฝ่ายยูดาห์ที่ปกครองเยรูซาเล็ม สูญเสียเอกราชตั้งแต่แพ้บาบีโลน แล้วก็ลากยาวมาอีก 2,500 ปีจนตั้งประเทศอิสราเอลได้อีกครั้งในปี 1948

หลังแพ้บาบีโลน ชาวยิวก็ตกเป็นเมืองขึ้นของประเทศมหาอำนาจแถวๆ นั้นเรื่อยมา ถัดจากบาบีโลนก็เป็น

• เปอร์เซีย (อิหร่าน)
• กรีก (เริ่มยุคของอเล็กซานเดอร์)
• โรมัน (พระเยซู (Jesus) แห่งศาสนาคริสต์ เกิดในยุคนี้)
• ไบแซนไทน์หรือโรมันตะวันออก (ทำให้ศาสนาคริสต์มีอิทธิพลขึ้นมาแทนยิว)
• อาหรับ (อิสลามเข้ามาแทนที่ นับตั้งแต่ยุคของนบีมะฮัมหมัด)
• สงครามครูเสด (ชาวยุโรปเข้ามายึดครองช่วงหนึ่ง)
• อียิปต์ในราชวงศ์มัมลุก (Mamluk)
• ออตโตมัน (ตุรกีปัจจุบัน) ชาวยิวถูกขับออกจากประเทศ จำนวนไม่น้อยหนีไปยุโรป
• หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ออตโตมันหมดอิทธิพลลง ยิวในอเมริกาจึงตั้งประเทศอิสราเอลขึ้นมาได้ใหม่

อ้างอิง

• Jewish history
• History of Israel