Primary vs Caucus

นั่งอ่านข้อมูลการเลือกตั้ง ปธน. สหรัฐ จำไม่ได้สักทีว่า primary กับ caucus มันต่างกันยังไง

เท่าที่ค้นข้อมูลเจอ ของ About.com เขียนเข้าใจง่ายสุด ส่วนแบบยาวก็ Wikipedia เช่นเดิม

สรุป

• presidential primary (แบบรวมๆ) คือการคัดเลือกตัวแทนผู้สมัคร ปธน. ของพรรคการเมืองแต่ละพรรค ซึ่งแต่ละรัฐก็ดันมีวิธีต่างกันไป
  • primary คือ รัฐ เป็นคนจัดการเลือกตั้ง (ซึ่งบางครั้งอาจจัดพร้อมกันทั้งสองพรรค)
  • caucus คือ พรรค เป็นคนจัดการเลือกตั้ง
• ที่ว่า "เลือก" นี้คือให้ "สมาชิกพรรค" (member) ลงคะแนนเลือก "ตัวแทนพรรค" (delegate) จากนั้นตัวแทนพรรคจะไปลงคะแนนเลือกผู้สมัคร ปธน. อีกทีหนึ่ง (ซึ่งตัวแทนพรรคจะบอกล่วงหน้าว่าจะเลือกใครหรือไม่ก็ได้ ขึ้นกับดีเทลของแต่ละรัฐ/พรรค)
• กรณีของเดโมแครตจะยิ่งซับซ้อน เพราะนอกจากมี "ตัวแทนพรรค" (delegate) ไปเลือกผู้สมัคร ปธน. แล้ว ยังจะมี "ผู้อาวุโสพรรค" (superdelegate) ที่มาจากการลากตั้งด้วย ต้องเอาคะแนนสองส่วนนี้บวกกัน
• แต่ละรัฐ/พรรคก็เลือกตัวแทนไม่พร้อมกัน (ยุ่งตายห่า) โดยรวมๆ จะแบ่งเหตุการณ์เด่นเป็น 3 ขยักคือ
  • Iowa Caucus เป็นรัฐแรกที่เริ่มเลือกช่วงเดือน ม.ค. ความเป็นที่แรกทำให้คนสนใจเยอะ (ทำไมต้อง Iowa อันนี้ไม่ทราบได้)
  • New Hampshire Primary เป็นการเลือกด้วยระบบ primary ที่แรก
  • Super Tuesday เป็นวันที่หลายๆ รัฐนัดเลือกพร้อมกันโดยนัดหมาย (ปี 2008 มี 19 รัฐ)