Unlocking the Entrepreneurial Potentail of the Informal Sector

by Dr. Christoph Stork

• Push-pull factor
  • คนยุโรปจะถูก pull ให้เปิดกิจการของตัวเอง ด้วยแรงจูงใจเรื่องค่าตอบแทน, สถานะทางสังคม
  • คนแอฟริกาจะถูก push ให้เปิดกิจการของตัวเอง ด้วยเหตุผลด้านการเอาชีวิตรอด
• การเข้าถึงแหล่งทุน เป็นปัญหาสำคัญของ SME
  • แบงก์ไม่ให้กู้ ปัญหายอดนิยม
  • micro credit ไม่เหมาะสำหรับทุกสถานการณ์ เหมาะสำหรับหมู่บ้านที่มี peer pressure ให้คนคืนเงินกู้ แต่เมืองใหญ่ไม่เวิร์ค
  • informal sector อะไรๆ ก็แพง แม้แต่ราคาในการเข้าถึงเงินทุน ทำให้คนจนเข้าถึงแหล่งทุนได้ยากกว่าคนรวย
• ผลสำรวจ SME ในแอฟริกา 15 ประเทศ พบว่า transaction ส่วนมากเป็นเงินสด
• SME สนใจ M-Commerce
  • แต่ต้อง cheaper และ equally safe เมื่อเทียบกับเงินสด
  • คนประมาณครึ่งหนึ่ง อยากเปลี่ยนธนาคารหรือเปิดบัญชีใหม่ ถ้าธนาคารนั้นๆ มี m-banking
• รูปแบบของ M-banking ในปัจจุบัน เหมาะสำหรับคนที่เข้าระบบธนาคารอยู่แล้ว ให้สะดวกขึ้น แต่ยังไม่ดึงดูดคนที่อยู่นอกระบบธนาคารให้เข้ามาในระบบธนาคาร
  • MPESA ชื่อระบบโอนเงินบนมือถือ แต่ยังเหมาะกับการโอนเงินจำนวนมากๆ ไม่เหมาะกับซื้อของขนาดเล็กๆ
  • การโอนเงินบนมือถือ ผู้ให้บริการไม่จำเป็นต้องมี banking license เพราะไม่เกี่ยวข้องกับการฝากเงิน แค่โอนอย่างเดียว
  • เหมือนประเด็นด้าน banking license จะมีปัจจัยจากเรื่องระบบกฎหมาย common-civil law ด้วย ในอินเดียเข้าใจว่าผู้ให้บริการ mobile banking จะต้องมี banking license ด้วย เพราะปัญหาเรื่อง money laundering
  • ศรีลังกา มีระบบนัดหมอผ่านมือถือ แล้วหักเงินค่าหมอผ่านมือถือได้
• ปัญหา cost aymmetric ของ m-commerce: manpower เป็นเรื่องจำเป็นสำหรับ microcredit แต่กลับมีราคาแพงสำหรับ bank
• MPESA มีค่าธรรมเนียมถูกกว่า Western Union มาก
• ผลสำรวจเหตุผลที่ไม่มีบัญชีธนาคาร: จำนวนมากที่สุดบอกว่าเป็นเพราะไม่มี regular income
• โมเดลที่เป็นไปได้ของ Mobile Payment System
  • Model 1: airtime-cash convetibility - บางประเทศห้ามทำ
  • Model 2: mobile wallet, sub-accounts on mobile network servers
  • ข้อดีของทั้งสองแบบคือ ทำให้คนจนมี transaction history เพื่อใช้ในการขอเครดิตได้ง่ายขึ้น, และทำให้ transaction ง่ายและถูก
• Model 1 มีปัญหาเรื่อง backward convertibility เพราะมีประเด็นเรื่อง VAT ของ airtime และโดน operator หักหัวคิวด้วย
  • operator จำเป็นต้องมี banking license ด้วยหรือไม่ ถ้ามี แปลว่าบริษัทโทรคมจะถูก regulate จากทั้งวงการโทรคมและการเงินด้วยหรือไม่
  • หรือในทางกลับกัน ธนาคารเองสามารถมาทำตัวเป็น MVNO เองได้หรือเปล่า?
  • การซื้อ airtime จะโดนหักหัวคิวตลอด เช่น การซื้อผ่าน ATM
• Model 2 ทำแล้วในฟิลิปปินส์ 1 เบอร์มือถือมี 2 บัญชีเงิน คือ airtime กับเงินอื่นๆ
  • บัญชี airtime ใช้สำหรับคุยเท่านั้น
  • บัญชีเงิน (wallet) เอาไว้ทำอย่างอื่น
  • เอาเงินใน wallet ไปซื้อ airtime ได้
• ปัญหาการ regulating co-operation ระหว่าง bank/mobile operators
  • telecom/financial sectors มีจุดร่วมคล้ายกัน คือ สำคัญต่อ ศก. และสังคม, มีผู้เล่นในตลาดน้อยราย, ต้องถูก regulate เพื่อประโยชน์ของสาธารณะ
  • ในอนาคตสองวงการนี้จะต้องทำงานร่วมกัน คำถามคือใครเป็นคนนำ?
  • ยังมีคำถามอีกมากมายต่อ m-banking regulation เช่น liability, การตรวจสอบการฟอกเงิน