The End of Nation State?

ระเบียบอำนาจแบบรัฐชาติกำลังถูกหักล้างกัด กร่อนอย่างรวดเร็วจากยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป จนเกิดคำถามว่ารัฐชาติของไทยจะรักษาระเบียบอำนาจของตนไว้ได้หรือไม่ มันสายไปแล้วหรือไม่ที่จะจำกัดการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงประเทศไทยไว้ในกรอบคิดรัฐชาติ และอะไรจะเกิดขึ้นเมื่อรัฐชาติต้องแปรรูปไปเป็นรัฐแบบอื่น เราพร้อมจะพบกับความเปลี่ยนแปลงระดับนั้นหรือสามารถควบคุมทิศทางการเปลี่ยนแปลงได้แค่ไหน

เสกสรรค์ ประเสริฐกุล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปาฐกกถาวิชาการเนื่องในโอกาส 60 ปี คณะรัฐศาสตร์ “โลกไร้พรมแดนในประเทศที่มีพรมแดน: ความขัดแย้งระหว่างระเบียบอำนาจแบบรัฐชาติกับสังคมโลกาภิวัตน์”
เสวนา 60 ปีรัฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์: โลกไร้พรมแดนในประเทศที่มีพรมแดน - ประชาไท

รัฐชาติ (nation state) เป็นสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นในยุค 1900s นี้เอง (ก่อนหน้านั้น รูปแบบของรัฐคือ Empire หรือจักรวรรดิที่มีหลายเชื้อชาติ) พรมแดนตายตัวเป็นสิ่งที่เพิ่งถูกสร้างขึ้น คำถามเรื่องจุดสิ้นสุดของรัฐชาติ จึงเป็นสิ่งที่น่าสนใจ

แม้ว่า The End of History and the Last Man จะล้าสมัย แต่ The Clash of Civilizations ยังพอใช้อธิบายได้อยู่ (และจากประสบการณ์ตรงผมก็เห็นด้วยอยู่หน่อยๆ)

อ่านบทความของประชาไทข้างต้นแล้วนึกถึงข้อเสนอใน ยุทธการใต้สมุทร ที่บอกว่าทุกชาติสามารถเป็นเพื่อนบ้านที่มีพรมแดนติดกันได้ ถ้ามองว่าทะเลและมหาสมุทรคือพรมแดน ถ้าเป็นสมัยนี้อาจต้องเปลี่ยนเป็นว่า ทุกกลุ่มผลประโยชน์สามารถเป็นเพื่อนกันได้ ถ้ามองว่าโลกไซเบอร์เป็นช่องทางลัดในการติดต่อกัน ละมั้ง