ช่วงนี้มีเวลา (เพราะไม่มีเน็ต) เลยอ่านหนังสือ เลยโดน @bact แซวว่าเป็นผู้ชายอบอุ่น อ่านหนังสือ ทำกับข้าว :P แต่คาดว่าคงไม่จริงนักเพราะอ่าน ฟ้าเดียวกัน ฉบับเก่าๆ ที่ดองเอาไว้ ภาพลักษณ์คงดูฮาร์ดคอร์ หมิ่นๆ อะไรทำนองนี้แทน

อ่านบทความ ก้าวต่อไปของสังคมไทย: พิจารณาในด้านนิติธรรม นิติรัฐ และรัฐธรรมนูญ ของ อ. วรเจตน์ ภาคีรัตน์ ในฟ้าเดียวกันฉบับไฟเหลือง (ปีที่ 5 ฉบับที่ 2 เมษายน-มิถุนายน 2550) เลยมาช็อตโน้ตเก็บไว้

บทความนี้แบ่งเป็น 2 ส่วนใหญ่ๆ ส่วนแรกพูดถึงผลกระทบของรัฐประหาร 19 กันยาต่อระบบกฎหมายของไทย ส่วนหลังคาดเดาเนื้อหาของร่างรัฐธรรมนูญ 50 ซึ่งตอนนั้นยังไม่ออก มาถึงวันนี้ส่วนหลังล้าสมัยไปแล้ว ขอเขียนถึงเฉพาะส่วนแรก

อ. วรเจตน์แจกแจงผลกระทบของรัฐประหารออกมาเป็น 5 ข้อ (ผมเพิ่มประเด็นที่ไม่ถูกใส่เลขเข้ามาอีกอัน เป็นข้อ 6) ข้อความทั้งหมด พยายามคัดมาโดยไม่ดัดแปลง

1) ผู้ร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราวมีความชำนาญในการจัดทำรัฐธรรมนูญหลังรัฐประหารมากขึ้น

• ไม่เรียกรัฐธรรมนูญชั่วคราวว่า “ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร” แต่เรียก “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)” เป็นครั้งแรกหลัง 2500 (ก่อนหน้านี้มีแค่ รธน. ฉบับ 2490 เท่านั้นที่เรียกแบบนี้)
• ผู้ร่างรัฐธรรมนูญจัดให้มีการนิรโทษกรรมไว้เสร็จสรรพในรัฐธรรมนูญ (ไม่เคยปรากฎมาก่อน)
• มีความพยายามทำให้รัฐธรรมนูญชั่วคราวมีภาพลักษณ์ที่ดีด้วยการบัญญัติรับรองสิทธิเสรีภาพไว้

2) คณะรัฐประหารได้ใช้กลไกทางกฎหมายที่สร้างขึ้นภายหลังการทำรัฐประหาร เพื่อวัตถุประสงค์บางประการซึ่งตนเองไม่แน่ใจว่า จะบรรลุได้โดยใช้อำนาจหรือกำลังทางทหาร

• เช่น กำหนดให้มีคณะตุลาการรัฐธรรมนูญ
• ให้อำนาจคณะตุลาการรัฐธรรมนูญในการยุบพรรคการเมือง
• คดียุบพรรคที่ค้างการพิจารณาอยู่ในศาลรัฐธรรมนูญก็จบลงไปแล้ว โดยการที่คณะรัฐประหารมีคำสั่งยุบศาลรัฐธรรมนูญ แต่ผู้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวก็ “ชุบชีวิต” คดีดังกล่าวขึ้นมาให้อำนาจคณะตุลาการรัฐธรรมนูญพิจารณาต่อไป
• กำหนดโทษตัดสิทธิเลือกตั้งกรรมการบริหารพรรคการเมืองที่ถูกคณะตุลาการรัฐธรรมนูญวินิจฉัยยุบพรรค อันเป็นการตรากฎหมายย้อนหลัง

3) สร้างระบบการเมืองการปกครองที่ไม่สามารถอธิบายโดยหลักการใดๆ ได้

• กำหนดให้ประเทศไทยมีองค์การทางบริหารคู่ขนานกันไปสององค์กร ในลักษณะที่เป็นหนึ่งประเทศสองรัฐบาล (คมช. กับ รัฐบาล)
• ปล่อยให้ข้าราชการประจำดำรงตำแหน่งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.)​ ทั้งให้อำนาจ สนช. ในการตั้งกระทู้ถามรัฐมนตรี ทำให้ระบบการบริหารประเทศอยู่ในลักษณะที่พิลึกพิลั่น เพราะข้าราชการประจำเป็นผู้ใต้บังคับบัญชารัฐมนตรี แต่สามารถตั้งกระทู้ถามเพื่อตรวจสอบการทำงานของรัฐมนตรี ซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาของตนได้ในสภานิติบัญญัติแห่งชาติ

4) แม้คณะรัฐประหารจะอ้างเรื่องทุจริตคอร์รัปชั่นตลอดจนผลประโยชน์ทับซ้อนในรัฐบาลเดิมมาเป็นเหตุแห่งการยึดอำนาจ แต่ไม่ปรากฎว่าผู้ร่างรัฐธรรมนูญซึ่งรับใช้คณะรัฐประหารได้สร้างกฎเกณฑ์ใดๆ ในการจัดผลประโยชน์ทับซ้อน

• บุคคลที่เป็นข้าราชการประจำหรือเป็นพนักงานของรัฐซึ่งมีเงินเดือนประจำ เมื่อได้รับการแต่งตั้งจากคณะรัฐประหารให้ไปดำรงตำแหน่งใดๆ บุคคลดังกล่าวก็จะได้รับเงินประจำตอบแทนในทุกองค์กรที่ตัวเองดำรงตำแหน่ง ไม่มีกฎเกณฑ์ใดๆ ที่จะขจัดผลประโยชน์ที่ซ้ำซ้อนกัน

5) เกิดการอ้างคุณธรรมและจริยธรรมกันอย่างมากมาย

• การอ้างคุณธรรมเหล่านั้นในหลายครั้งก็ทับซ้อนกฎหมาย
• การอ้างคุณธรรมจริยธรรมเพื่อประโยชน์ของผู้อ้าง ทำให้ผู้อ้างพ้นไปจากการถูกตรวจสอบ
• ผู้อ้างตนว่าเป็นวีรบุรุษ และเมื่อเป็นวีรบุรุษแล้วก็ไม่ใช่จำเลยของสังคมและไม่ต้องถูกตรวจสอบ
• ผลพวงจากการอ้างคุณธรรมและจริยธรรมกันอย่างฟุ่มเฟือย เราจะพบได้จากการใช้และตีความกฎหมายบางเรื่องโดยคณะบุคคลที่ได้รับการแต่งตั้งจากคณะรัฐประหาร

6) กำหนดให้นำร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวรที่ผ่านความเห็นชอบของสภาร่างรัฐธรรมนูญไปให้ประชาชนลงมติ

• ซึ่งไม่เคยมีมาก่อนเลยในบริบทการเมืองและการปกครองของไทย
• ไม่สามารถอธิบายให้สอดคล้องกับหลักการลงประชามติในแบบที่เป็นสากลได้ เพราะเมื่อประชาชนต้องออกเสียงรับหรือไม่รับรัฐธรรมนูญ ประชาชนต้องมีทางเลือก
• ถ้าประชาชนไม่รับร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ผ่านความเห็นชอบของสภาร่างรัฐธรรมนูญ ประชาชนจะได้รัฐธรรมนูญแบบไหน รูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร
• ถ้าประชาชนออกเสียงไม่รับรองร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ผ่านความเห็นชอบของสภาร่างรัฐธรรมนูญ สิ่งที่ประชาชนต้องประสบคือการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่งในอดีต ที่มาจากการประชุมปรึกษากันเองของ คมช. กับ ครม. โดยไม่รู้ว่าเนื้อหาของรัฐธรรมนูญดังกล่าวจะเป็นอย่างไร