อ่านเรื่อง How Sony Ericsson Made Windows Nicer ก็ดันเกิดไอเดียแปลกๆ ที่ไม่่ค่อยจะเกี่ยวกับประเด็นของบทความเท่าไร คือผมมาสะดุดใจกับบรรทัดที่ว่า XPERIA X1 จะใช้ Opera เป็น default (แต่ระบบปฏิบัติการเป็น Windows Mobile นะ)

สรุปสถานการณ์ browser บนมือถือในขณะนี้ ผู้เล่นรายใหญ่หน่อยในตลาดคือ

• IE Mobile (เดิมชื่อ Pocket IE) ของ MS - รันได้เฉพาะบน WM
• Mobile Safari ของแอปเปิล - รันได้เฉพาะบน iPhone
• BlackBerry Browser - รันได้เฉพาะบน BlackBerry
• S60 Browser ของโนเกีย - S60
• Android Browser ของกูเกิล - Android
• Opera Mobile - หลายแพลตฟอร์ม (WM, S60, UIQ)
• NetFront - หลายแพลตฟอร์ม (WM, S60, UIQ, PalmOS)
• Mozilla Fennec (ยังไม่ออก) - หลายแพลตฟอร์ม (Maemo, WM)

ประเด็นที่น่าสนใจของ browser บนมือถือมี 3 อย่างคือ เอนจิน, ความสามารถ และแพลตฟอร์ม

Engine

จุดอ่อนสำคัญที่สุดของยุค WAP คือมันดูเว็บจริงๆ ไม่ได้ ต้องเป็นเวอร์ชันลดรูปเท่านั้น เลยทำให้คนทำเว็บขี้เกียจสร้างหลายเวอร์ชัน ส่งผลให้ WAP ตายไปในที่สุด

iPhone Safari แก้ปัญหานี้ได้ด้วยการยัด full fledged HTML engine เข้ามา และกลายเป็นมาตรฐานที่คู่แข่งต้องดำเนินรอยตาม

เนื่องจาก WebKit โอเพนซอร์ส ค่ายอื่นจึงตีเสมอได้ง่าย คู่แข่งที่ใช้ WebKit คือ S60 Browser กับ Android Browser ส่วนตัวที่เทียบเคียงได้คือ Fennec (Gecko) กับ Opera Mobile ตัวหน้าซึ่งพอร์ตมาจาก Opera Desktop โดยตรง

คู่แข่งรายอื่นๆ ที่ไม่ใช้ desktop HTML engine สู้ยาก ไม่ว่าจะเป็น IE Mobile, BlackBerry หรือ NetFront

ความสามารถ

การจิ้มๆ ซูมๆ ของ iPhone/Safari สามารถดึงพลังของ HTML engine ออกมาได้อย่างเต็มที่ (เพราะเว็บแบบเต็มมันล้นจอมือถือ) ประเด็นนี้ต้องมีทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์เข้าช่วย ซึ่งต้องยกให้ว่าแอปเปิลทำได้ดีเยี่ยม และนำห่างคู่แข่งหลายช่วงตัว

แต่ซอฟต์แวร์มันพัฒนาตามกันได้ไม่ยาก ที่เริ่มมาพอมีลุ้นคือ Android Browser กับ Fennec ส่วนตัวอื่นดูอัตราเร่งแล้ว ยังไม่ค่อยเห็นหนทางเท่าไร

แพลตฟอร์ม

ตลาดเบราว์เซอร์บนมือถือนั้นซับซ้อน เพราะว่าหลายค่ายเป็นเจ้าของ desktop OS, mobile OS, desktop browser และ mobile browser เองเกือบทั้งหมด (เช่น ไมโครซอฟท์กับ แอปเปิลที่มีครบ และกูเกิลที่มีเกือบครบ) การที่คุม stack เองได้หมดแบบนี้ เลยทำให้โอกาสที่ browser ของตัวเองจะหลุดไปอยู่บน stack ของชาวบ้านเป็นไปได้ยากมากๆ เราคงไม่เห็น Safari บน BlackBerry แน่ เงื่อนไขทางธุรกิจจึงทำให้ Mobile Safari ไม่สามารถครองโลกของเบราว์เซอร์ได้

ส่วนกลุ่มที่ไม่มี mobile OS ของตัวเอง ก็ใช้นโยบายตรงกันข้ามคือออกเบราว์เซอร์ให้เยอะแพลตฟอร์มที่สุด ที่เด่นๆ คือ Opera กับ NetFront ส่วน Fennec กำลังตามมาแต่คงอีกนาน

สรุป

สรุปว่า browser บนมือถือไม่ใช่ตลาดเสรีที่วัดกันเฉพาะตัวฟีเจอร์ (engine + ความสามารถ)​ แต่มันมีเรื่องธุรกิจเข้ามาบีบ ให้เบราว์เซอร์ลงเฉพาะบางแพลตฟอร์มด้วย การแข่งขันระหว่างเบราว์เซอร์โดยตรงจึงไม่เด่นชัดนัก เบราว์เซอร์กลายเป็นจุดขายของแพลตฟอร์ม และการแข่งขันเป็นเรื่องระหว่างแพลตฟอร์มแทนที่จะเป็นเบราว์เซอร์

แทนที่จะเป็น “อ๋อ Opera บน WM ไม่ดี มาใช้ Safari แทนสิ” แบบเดียวกับที่เราได้ยินในกรณีเดสก์ท็อป ก็กลายเป็น “อ๋อ Opera บน WM ไม่ดี มาซื้อ iPhone แทนสิ” ไปแทน

ความหวังของเราอยู่ที่ผู้ผลิตเบราว์เซอร์อิสระที่ไม่มี OS ด้วย อย่าง Opera หรือ Fennec ที่จะสร้างเบราว์เซอร์คุณภาพระดับ Safari ลงหลายแพลตฟอร์มให้จงได้ ซึ่งจะสำเร็จหรือเปล่าอันนี้ไม่ทราบ แต่ในระยะสั้น การแข่งขันก็จะยังคงอยู่ในเงื่อนไขที่ว่าไปข้างต้น

ให้ผมเรียงอันดับ เบราว์เซอร์มือถือ 5 ตัวจากผู้ผลิตเบราว์เซอร์เดสก์ท็อป 5 เจ้า ดังนี้

1. Mobile Safari - เอนจินดี ความสามารถดี จำกัดแพลตฟอร์ม
2. Opera Mobile - เอนจินเกือบดี ความสามารถเกือบดี หลายแพลตฟอร์ม
3. Android Browser - เอนจินดี ความสามารถเกือบดี จำกัดแพลตฟอร์ม
4. IE Mobile - เอนจินห่วย ความสามารถห่วย จำกัดแพลตฟอร์ม
5. Fennec - เอนจินดี ความสามารถเกือบดี หลายแพลตฟอร์ม (แต่ยังไม่ออก)