ผมอ้างงานของนิธิมาแล้ว 2 ตอน

• คนชั้นกลาง
• คนชั้นกลาง part II

ตอนนี้นิธิเขียนครบซีรีย์แล้ว 4 ตอน เลยมาอ้างต่อให้จบครับ เวอร์ชันรวมทั้ง 4 ตอนอยู่ที่ นิธิ เอียวศรีวงศ์ : การปรับระบบการเมือง ส่วนที่ยกมาเป็นของตอนที่ 3 ตัวเน้นของผมเช่นเคย

ครั้งที่แล้ว ผมพูดถึงการเติบโตของคนชั้นกลางระดับกลางขึ้นไป ส่วนใหญ่ของคนเหล่านี้อาศัยอยู่ในเขตเมือง ปัญหาทางการเมืองของพวกเขาก็คือ อำนาจที่เคยมีในการควบคุมการเมืองระดับชาติได้หมดไปโดยสิ้นเชิง (เหลือเท่ากับคนในชนบท) เมื่อ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร และพรรค ทรท.ได้คะแนนเสียงท่วมท้น เพราะตอบรับความเปลี่ยนแปลงในชนบท ซึ่งส่วนใหญ่กลายเป็นคนชั้นกลางระดับล่างไปแล้ว

ผมเคยเสนอคำว่า “คนกรุงเทพขี้อิจฉา” (ในบล็อก ไชยันต์ รัชชกูล) ขอเปลี่ยนเป็น คนชั้นกลางขี้อิจฉา เพื่อให้สอดคล้องกับงานของนิธิ

ระบอบรัฐธรรมนูญ (ที่เริ่มด้วยรัฐธรรมนูญ 2540) ซึ่งพวกเขามีส่วนในการผลักดันอย่างแข็งขัน กลับดึงเอาอำนาจทางการเมืองที่พวกเขาเคยมีไปจากเขาเสีย เบื้องหน้าคือความไม่แน่นอนในนโยบายสาธารณะต่างๆ เพราะรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งไม่ได้อยู่ในความควบคุมของเขาอีกแล้ว แม้แต่โกงกินอย่างโจ่งแจ้ง (คนชั้นกลางในเขตเมืองไม่ได้รังเกียจการคอร์รัปชั่น แต่รังเกียจความโจ่งแจ้ง เพราะเท่ากับท้าทายอำนาจของพวกเขาโดยตรง) เสียงก่นด่าของเขาก็ไม่กระทบต่อความมั่นคงของรัฐบาลอีกต่อไป ตราบเท่าที่รัฐบาลนั้นยังสามารถรักษาเสียงของชนบทไว้ได้

คนชั้นกลางในเขตเมืองไม่ได้รังเกียจการคอร์รัปชัน แต่รังเกียจการที่คนอื่นคอร์รัปชั่นได้มากกว่าที่ตัวเองทำได้

บล็อก: สฤษฎก, The Main Problem of Thailand, How to Solve Corruption

ผมคิดว่าเราจำเป็นต้องเข้าใจความว้าวุ่นใจของคนชั้นกลางในเขตเมือง ปัจจุบันให้ดี มิฉะนั้นแล้วจะไม่มีความเห็นใจเหลือสำหรับข้อเรียกร้องและการสร้างสาย สัมพันธ์ทางการเมืองของเขาในช่วงนี้

พวกเขากลายเป็นพันธมิตรกับทุกฝ่ายที่มีผลประโยชน์เหนียวแน่นอยู่ในระบบ การเมืองแบบเดิม กับทหารซึ่งพวกเขาเคยลุกขึ้นมาสู้เพื่อลดอำนาจของกองทัพในการเมืองลงมาแล้ว กับฝ่ายจารีตนิยมซึ่งเขาเคยแอบซุบซิบเสียดสีมาก่อน กับฝ่ายตุลาการ กับนายทุนนักธุรกิจบางกลุ่ม หรือแม้แต่กับระบบราชการซึ่งพวกเขาเคยเห็นว่าไร้สมรรถภาพและได้แต่เป็น เครื่องมือของนักการเมือง

อันนี้ติด ม. 112 ขอข้ามไป

ในด้านอุดมการณ์ เขาไม่ต้องการ (หรือบางคนอ้างว่า “ยัง” ไม่ต้องการ) ให้ประชาธิปไตยไทยขยายตัวมากไปกว่านี้ พวกเขาไม่ไว้ใจกระบวนการของประชาธิปไตย หวาดระแวงว่ากระบวนการนั้นย่อมทำลายสถานะของตนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ “ปฏิรูปการเมือง” กลายเป็นคำขวัญและคำปลุกใจของพวกเขา แต่ก็ไม่มีข้อเสนอใดๆ นอกจาก “การเมืองใหม่” ซึ่งผู้นำพันธมิตรเป็นผู้เสนอ พวกเขาหยาบหยามความเสมอภาคทางการเมืองอย่างออกหน้า

นอกจากสองคำที่ว่า เรายังเห็นและคุ้นชินวาทกรรมเหล่านี้เช่นกัน

1. ประเทศไทยยังไม่พร้อมสำหรับประชาธิปไตย
2. ทำไมต้องตามฝรั่ง
3. ประชาธิปไตยแบบตะวันตก ไม่สามารถใช้งานในประเทศไทยได้
4. เอาอย่างจีนก็น่าจะดีนะ ไม่ตามตะวันตกเป๊ะแต่ก็โตได้

ตัวอย่างลองดูความเห็นของ @vuthi ใน Twitter Debate ลิ่วเขียนถึงเรื่องนี้ไว้ใน อยากเป็นจีน ว่าจีนดีจริงหรือ เราหลงอยู่ในมายาคติอะไรหรือเปล่า

ผมมองทั้งหมดเหล่านี้ว่ามาจากความสับสนว้าวุ่นใจอย่างหนัก เพราะโดยธรรมชาติของคนชั้นกลางแล้ว ยากที่เขาจะเป็นพันธมิตรที่ถาวรกับกองทัพ หรือฝ่ายจารีตนิยมซึ่งส่วนหนึ่งเก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากความไม่เสมอภาคตลอด มา ซ้ำเก็บเกี่ยวในลักษณะที่กระทบต่อพวกเขาด้วย (เช่น ถูกไล่ที่สร้างศูนย์การค้า) ในขณะเดียวกันพวกเขาก็อยากเห็นการพัฒนาทุนนิยมไทยให้มีความเป็นธรรมและ โปร่งใสมากขึ้น … ในโลกที่ไร้ความเสมอภาค พวกเขาไม่ได้อยู่ข้างบน

สัญญาณที่โดดเด่นมากคือ การแสดงความเห็นของพวกสองไม่เอา (“ฉันไม่ชอบรัฐบาลนะ แต่ก็เกลียดพันธมิตร”) มันเป็นเครื่องบ่งชี้ที่ดีว่า การชิงอำนาจการเมืองไทยจริงๆ จำกัดอยู่แค่ ทุนนิยมใหม่ (รัฐบาล พปช) กับพลังจารีต (ผ่านพันธมิตร) เท่านั้น คนชั้นกลางโดนหลอกใช้และไม่ได้มีบทบาทอะไรเลย มันเลยออกมาเป็นอาการกระฟัดกระเฟียดแบบที่เห็น

สำหรับคำวิจารณ์บทความของนิธิ ผมแนะนำให้อ่านความเห็นของ อ. สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล นิธิ-เกษียร กับการ sanitize พันธมิตร ซึ่งเน้นไปในประเด็นว่า ทำไมพันธมิตรจึงเคลื่อนไหว (สมศักดิ์เสนอว่า มี ‘อะไรบางอย่าง’ ที่ทรงพลังกว่า ‘โครงสร้างทางสังคมของคนชั้นกลาง’ ผลักดันพันธมิตรอยู่ ซึ่งเป็นประเด็นอยู่นอกสโคปของบล็อกอันนี้)

ผมเสนอโซลูชันไว้แล้วใน คนชั้นกลาง - part III และ คนชั้นกลาง - part IV ว่าแรกสุด พวกเราคนชั้นกลางต้องยอมรับกับตัวเองก่อนว่า เรานั่นแหละคือปัญหา