Problem of Location-Based Service in Thailand

จริงๆ ปัญหานี้เคยคุยกับลิ่วไว้สักระยะแล้ว แต่ตะกี้ลองเล่น Fire Eagle เลยนึกขึ้นได้อีกรอบ

คนเล่นเน็ตคงคุ้นกับคำว่า Zip Code เวลาจำต้องกรอกชื่อและที่อยู่ ซึ่งเว็บส่วนมาก (ที่มาจากสหรัฐ) มักเหมาว่าเราอยู่อเมริกาเหมือนมัน และบังคับให้กรอก Zip Code อันเปรียบได้กับรหัสไปรษณีย์ (ซึ่งสุดท้ายแล้วเราก็ต้องเลี่ยงไปใช้วิธีอื่น เช่น เปลี่ยนชื่อประเทศ หรือไม่ก็ปิดหน้าต่างนั้นซะ)

ถึงขึ้นชื่อว่าเป็นรหัสไปรษณีย์ แต่รหัสไปรษณีย์เมืองนอกมันล้ำลึกกว่าที่ประสบการณ์จากบริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด มอบให้เรามาก ผมไม่เคยอยู่อเมริกาแต่ว่าที่อังกฤษก็คล้ายๆ กัน คือ รหัสไปรษณีย์มันบ่งชี้พื้นที่ได้ละเอียดมากระดับบล็อคถนน แต่ละบล็อคจะมีรหัสไปรษณีย์ของตัวเอง ดังนั้นแปลว่าถ้ารู้รหัสไปรษณีย์เพียงอย่างเดียว ก็สามารถรู้พื้นที่แบบคร่าวๆ ได้เลยว่าหมอนี่บ้านมันอยู่แถวไหน ไม่ต้องบอกถนนบ้านเลขที่ให้เสียเวลา

ถ้าอยากทดสอบลองเอารหัสไปรษณีย์ของผมไปลองก็ได้ พิมพ์แค่ S1 4HG ในกูเกิลก็น่าจะเห็นผลทันตา ความสะดวกสบายของระบบรหัสไปรษณีย์แบบนี้จะเห็นชัดเวลาซื้อของออนไลน์ เคยเจอบางเว็บมันไม่มีอะไรให้กรอกยกเว้นรหัสไปรษณีย์ พอกรอกปุ๊บมันขึ้นที่อยู่ในเขตนั้นมาให้เลือกผ่าน selectbox สรุปว่าซื้อของงวดนั้นพิมพ์ตัวอักษรแค่ 5 ตัว กับคลิกอีกทีสองที เห็นแล้วน้ำตาไหลพราก

นอกจากตัวอย่างข้างต้น ยังมีกรณีอื่นๆ เช่น ผมเกิดหิวขึ้นมากลางดึก อยากรู้ว่า Tesco แถวบ้านมันเปิดถึงกี่โมงเดินไปจะได้ไม่เสียเที่ยว ก็เข้าเว็บ Tesco เลือกลิงก์ Store Locator พิมพ์รหัสไปรษณีย์เข้าไปก็จะได้พิกัดของ Tesco ที่อยู่รอบบริเวณพร้อมเวลาเปิดปิด แถมมีบอกด้วยว่าสาขาไหนใช้เวลาเดินกี่นาที

แต่ของเด็ดตัวจริงอยู่ที่ Car navigation ครับ เคยไปนั่งรถเพื่อนไปส่งของ เวลาหาเส้นทางก็ไม่ต้องป้อนที่อยู่เป็นชื่อถนนให้เสียเวลาจิ้มนาน พิมพ์รหัสไปรษณีย์ 5-6 ตัวแล้วมันจะคำนวณกับ GPS ออกมาเป็นเส้นทางให้เราเรียบร้อย มัวแต่พิมพ์ชื่อถนนบ้านเลขที่รถชนกันพอดี

ดังนั้นเวลาอยู่เมืองนอกก็ไม่ต้องหาที่อยู่กันสักเท่าไร เวลาอยากไปไหนก็เข้าเว็บหน้า contact แล้วดูรหัสไปรษณีย์อย่างเดียว ก็อปไปใส่ใน Google Maps ก็จะได้ route สบายแฮ

ทีนี้ย้อนกลับมาดูเมืองไทย จะเห็นภยันอันตรายทะมึนอยู่เบื้องหน้า

รหัสไปรษณีย์เมืองไทยนั้นครอบคลุมพื้นที่มหาศาลมาก อย่างบ้านผมที่โคราชใช้ 30000 หมดทั้งอำเภอ เข้าใจว่าจริงๆ มันมีรหัสไปรษณีย์แบบละเอียด เช่น 30001, 30002 ที่อิงตามที่ทำการไปรษณีย์แต่ในชีวิตจริงก็ไม่มีใครใช้ แนวโน้มเรื่องนี้ไม่มีทางเปลี่ยนได้ในเร็ววัน ดังนั้นแอพพลิเคชันด้าน GIS ในไทยไม่มีทางเลือกอื่นใดนอกจากใช้ที่อยู่เต็ม

นอกจากปัญหาด้านระบบอินพุตข้อความที่ซับซ้อนตามแบบฉบับภาษาไทยแล้ว (ลองคิดถึงการพิมพ์ที่อยู่บ้านตัวเองผ่าน numpad บนมือถือ) ยังมีปัญหาอื่นๆ อีก เช่น

ที่อยู่เมืองไทย nonuniform อย่างสิ้นเชิง มีทั้งแบบสั้นมากคือ

บ้านเลขที่ ถนน อำเภอ

ยาวขึ้นมาหน่อย

บ้านเลขที่ ซอย ถนน อำเภอ

พิสดารเล็กน้อย

บ้านเลขที่ ซอย หมู่บ้าน ถนน อำเภอ

พิสดารมากหน่อย

บ้านเลขที่ หมู่ อำเภอ

หรือขั้นเทพ

ห้อง ชั้น อาคาร สถานที่ เลขที่ ซอย หมู่บ้าน ถนน อำเภอ

ลองจินตนาการว่าตัวเองเป็นโปรแกรมเมอร์ต้องมาเขียน parser ตัดที่อยู่ คงน้ำตาไหลเหมือนกัน

แต่มันยังไม่หมด ปัญหาสุดท้ายใหญ่พอกัน คือวิธีการถอดเสียงภาษาไทยเป็นภาษาอังกฤษ ไม่มีรูปแบบตายตัวใดๆ ราชบัณฑิตถอดไว้ให้บางส่วนเราก็ไม่ใช้กัน อย่างไรก็ตามมันย่อมมีชื่อหมู่บ้านใหม่ๆ ที่ราชบัณฑิตมาเห็นเข้าก็ถอดไม่ออกโผล่ขึ้นมาเรื่อยอีกส่วนหนึ่ง

ตัวอย่างง่ายๆ ว่าถ้าขับรถอยู่อยากไปสุวรรณภูมิ เราจะพิมพ์หาคำว่า สุวรรณภูมิ ใน Car navigation ที่รองรับเฉพาะภาษาอังกฤษอย่างไร? ชื่ออย่างเป็นทางการคือ Suvarnabhumi ผมเชื่อว่าไม่มีใครสะกดถูกแน่ และ Car navigation ไม่ใช่กูเกิลที่มี suggest ให้เราเสมอ

เดโมยอดนิยมของ Google Maps คือ

Pizza in Chicago

ผมคิดไม่ออกว่าถ้ามาเมืองไทยแล้วป้อน

Somtum in Paholyothin

จะได้ผลเท่ากับ

Som tum in Phahon Yothin

หรือเปล่า

ที่น่ากังวลก็คือปัญหาทั้งหมดที่เอ่ยมานี้ (รหัสไปรษณีย์ไม่ละเอียด, ระบบที่อยู่หลากหลายซับซ้อน, อินพุตภาษาไทยใช้ยาก, ไม่มีวิธีถอดเสียงที่ใช้ตรงกัน) ผมคิดไม่ออกแม้แต่น้อยเลยว่า มันควรจะแก้อย่างไร คือถ้ามันมีสักอันแก้ได้ ปัญหาอื่นมันก็คงพอบรรเทาลงไปได้บ้าง แต่นี่ไม่เห็นหนทางเลยจริงๆ