ความเดิมคือ เขียนหนังสือ Drupal ซึ่งคนที่ได้ invite ไปก็จะทราบว่าเขียนด้วย Google Docs ทั้งเล่ม สาเหตุที่เลือกใช้ Google Docs แทนที่จะเป็น word processor ทั่วไปมีอยู่สองข้อสำคัญ

• Bug #427995 ของ OpenOffice.org ทำให้ OpenOffice.org 3.0 รุ่น snapshot บนแมคสลับภาษาด้วยปุ่ม Cmd+Space ไม่ได้ เพราะมันไปชนกับปุ่มลัดของคำสั่งอื่น (แก้แล้ว จะรวมเข้ามาใน snapshot เร็วๆ นี้)
• อยากทดสอบฟีเจอร์ด้าน collaboration การแชร์เอกสาร การเก็บไฟล์ไว้บนเซิร์ฟเวอร์ ความสามารถของชุดออฟฟิศออนไลน์ แถมพอ Google Gears สำหรับ Firefox 3 ออกก็อยากทดสอบอีก แน่นอนว่าไม่มีการทดสอบใดทีเท่าลองทำงานจริง (มีหมายเหตุว่า คนอยากลองก็ต้องแบกรับความเสี่ยงเอง)

ตัวเลือกมีอยู่สองอันคือ Google Docs กับ Zoho Office ในแง่ฟีเจอร์ Zoho น่าจะเด่นกว่า แต่เราโดนมายาคติของกูเกิลบังตาเอาไว้ เลยเลือก GDocs แทน

การใช้งานทั่วไปก็ไม่มีปัญหา คงเป็นเพราะงานที่ใช้มันง่ายๆ ไม่ซับซ้อน ส่วนของสไตล์ที่ใช้คือ header 2 ชั้น และแทรกภาพหน้าจอลงในเอกสารเท่านั้น ระหว่างที่กำลังมีความประทับใจกับชุดออฟฟิศออนไลน์เป็นอย่างดี ก็มาโดนรับน้องตอนจะ export เอกสารกลับจนได้

Google Docs อนุญาตให้เรา export เอกสารออกมาได้หลายฟอร์แมต แต่ปัญหาคือมัน export ได้ทีละไฟล์เท่านั้น ผมเล่นซัดไป 21 บท จะมานั่งจิ้มทีละอันก็ดูไม่ใช้ความคิดเกินไปสักหน่อย (เหมือนแก้คำผิดในไฟล์ ทั้งที่มี sed/regexp ให้ใช้) ลองค้นดูพบว่ามีทางออก 3 วิธี

1 ใช้เอ็กซ์เทนชัน OpenOffice.org2GoogleDocs ซึ่งสามารถ import/export เอกสารจากทั้ง GDocs/Zoho มาสู่ OpenOffice ได้ในตัว ทดลองลงกับ OpenOffice 3 แล้วลงสำเร็จแต่ใช้งานไม่ได้ คาดว่ามีปัญหากับ Java 6 ซึ่งตั้งค่าแล้ว OOo มันไม่ยอมจำ ไว้รอตัวจริงออกแล้วมาลองใหม่

2 ถึงแม้ GDocs จะไม่สามารถ export ออกมาเป็นไฟล์เอกสารหลายๆ ฉบับได้ แต่มันสามารถ export ออกมาเป็นไฟล์ zip ที่ข้างในเป็น HTML+รูปภาพได้ ข้อมูลจากเว็บ Digital Inspiration บอกว่า Zoho สามารถ import ก้อน zip นี้จาก GDocs ได้ (เจ๋งมาก) แล้วค่อยมา export แบบหลายไฟล์จาก Zoho อีกที ผลปรากฎว่าเจ๊งตั้งแต่ตอน export จาก GDocs เพราะเกิดอาการ connection โดนตัด โหลดไฟล์ได้ไม่ครบ

3 ทางรอดสุดท้ายคือ GreaseMonkey เจ้าเก่า โดยมีคนเขียนสคริปต์สำหรับสร้าง URL ของไฟล์ที่อยาก export ไว้เป็นหน้าใหม่ให้ แล้วใช้ DownThemAll โหลดแบบรวดเดียวมากอีกที (รายละเอียดดูใน Unofficial Google Blog)

ใช้ทางสุดท้าย เหมือนว่าจะราบรื่นแต่เอาจริงไม่ง่ายขนาดนั้น เพราะปรากฎว่าไฟล์ขนาดใหญ่ๆ (> 1MB) ยังมีปัญหา connection โดนตัดเช่นเดิม (ค้นใน user group ของ Google Docs ก็พบว่ามีคนบ่นเรื่องนี้เยอะ)

ไฟล์ที่สั่ง export ออกมานั้นเป็น .odt เลยเกิดเอะใจว่าเป็นปัญหากับ .odt หรือเปล่า ลองเปลี่ยนเป็นก้อน zip แทนก็พบว่าวิ่งปรู๊ด (เพราะเซิร์ฟเวอร์ไม่ต้อง generate เอกสารใหม่ เอาที่มีอยู่แล้วมาบีบได้เลย)​ เปลี่ยนเป็น PDF กับ .doc บ้าง พบว่ารอนานพอสมควรกว่าเซิร์ฟเวอร์จะ generate เอกสารเสร็จและเริ่มส่งข้อมูลมาให้เรา แต่ไม่มีปัญหา connection ขาดแบบ .odt

การทดลองเริ่มน่าสนใจ เลยลองทำซ้ำกระบวนการเดิมบน Zoho ดูบ้าง พบว่า .odt เจอปัญหาแบบเดียวกัน แต่ว่าฟอร์แมตอื่นไม่เป็น จึงพอสรุปแบบคร่าวๆ ได้ว่าปัญหาน่าจะอยู่ที่ตัวสร้าง odt (ซึ่งทั้งสองยี่ห้อน่าจะใช้ไลบรารีของ OpenOffice เหมือนกัน) แต่ปัญหาเรื่องไฟล์ชนิด .zip ของกูเกิลโหลดแล้วขาด ก็น่าจะเป็นที่เซิร์ฟเวอร์ของกูเกิลเองด้วย

จากการทดลองดังกล่าวเลยสรุปได้ว่า ปัญหาเรื่องการส่งไฟล์ขึ้น-ลงจาก cloud ยังไม่สมบูรณ์มากนัก และจะเป็นปัญหาใหญ่ต่อความสำเร็จของ cloud computing ในอนาคต ทำอย่างไรเราจึงจะส่งไฟล์ขนาดใหญ่ไปกลับบนบริการ cloud computing ได้อย่างราบรื่นไร้รอยต่อ (Flickr และ YouTube คงเผชิญกับปัญหานี้มาแล้ว)

นอกจากปัญหาเรื่องการรับ-ส่งไฟล์แล้ว ชุดออฟฟิศออนไลน์ยังมีปัญหายิบย่อยที่ต้องแก้ไขอีกมาก เช่น Zoho มีปัญหาว่า JavaScript โหดเกินจน Firefox ค้าง (นี่ขนาด Firefox 3 แล้วนะ) หรือ GDocs เองก็ยังมีความสามารถจำกัดอยู่มาก เคยลองทำ spreadsheet ด้วย GDocs พบว่ากว่าจะคลิกได้แต่ละครั้งยุ่งยากมาก

ระหว่างที่ชุดออฟฟิศออนไลน์พัฒนาจนใช้งานจริงได้ เราก็ใช้ชุดออฟฟิศบนเครื่อง แล้วอีเมลไฟล์ให้กันต่อไป

ของแถม

ระหว่างทดลอง export ไฟล์ออกมาเป็น PDF ก็พบว่า GDocs น่าประทับใจมาก เพราะว่าภาษาไทยออก!!!

ถ้าจำไม่ผิดเป็นฟอนต์ Loma ถึงจะเลือกฟอนต์เองไม่ได้แต่ก็นับว่าแจ่มแมวมาก ส่วน Zoho ก็เป็นไปตามคาด