Persepolis

(สปอยล์)

ไปดูเรื่อง Persepolis มา รายละเอียดของหนัง+รูป+เพลง อ่านของ pradt ละกัน จะได้ไม่ต้องเขียนซ้ำ

อยากดูตั้งแต่เห็นตัวอย่างแล้ว ผมชอบหนังอนิเมชันเป็นทุนเดิม บวกกับ dissertation ของนักเรียนปีที่แล้วที่ critic ส่งไป เป็นของสาวอิหร่าน (แต่เกิดในอังกฤษ และพูดภาษาเปอร์เซียไม่เป็น) เกี่ยวกับเรื่องนี้พอดี เลยยิ่งอยากไปดูวัฒนธรรมอิหร่านหน่อยว่าเป็นอย่างไร

หนังเข้าตั้งแต่ช่วยปลายเดือนเมษา แต่ช่วงนั้นการบ้านเยอะไม่มีอารมณ์ พอช่วงนี้เริ่มว่าง บวกกับอาทิตย์หน้ามันจะออกจากโรงแล้ว เลยต้องรีบวิ่งไปดู

เรื่องอนิเมชันไม่ผิดหวัง งามมากๆ งานภาพแบ่งเป็น 3 สไตล์ คือ ย้อนประวัติศาสตร์โบราณอิหร่าน ทำเป็นหุ่นชัก, ชีวิตนางเอกในอิหร่านเป็นภาพขาวดำ และยุคปัจจุบัน (มีนิดเดียว) ซึ่งนางเอกย้ายมาอยู่ในปารีส เป็นภาพสี

เนื้อเรื่องก็เป็นชีวิตของคนเขียน เด็กหญิงอิหร่านที่โตมาในช่วงประเทศเกิดการเปลี่ยนแปลงพอดี (ปฏิวัติปี 1978-1979) โดยเปลี่ยนการปกครองจากชาร์ที่โปรอเมริกัน มาเป็นรัฐประชาธิปไตยช่วงสั้นๆ ไม่ถึงปี และสุดท้ายกลายเป็นรัฐศาสนาใต้การนำของโคไมนี

เท่านั้นยังไม่พอ ปี 1980 ยังเริ่มสงครามอิรัก-อิหร่านซึ่งยาวนานถึง 8 ปี

ชีวิตเสรีของเด็กหญิงจึงพลิกผันอย่างหน้ามือเป็นหลังมือ จากที่ใส่รองเท้าไนกี้ มีบรูซลีเป็นไอดอล และฟัง Bee Gees ก็ต้องโพกผ้าคลุมหัว ปฏิบัติตามหลักศาสนาอย่างเข้มงวด ถูกเพศชายกดขี่ หลบภัยจากเครื่องบินทิ้งระเบิด ข้าวปลาอาหารขาดแคลนเพราะเป็นยามสงคราม ญาติมิตรบางคนที่ต่อต้านรัฐบาลก็ถูกประหาร ฯลฯ

พ่อแม่ของนางเอกจึงส่งเธอไปอยู่เวียนนา ซึ่งเด็กในวัย coming of age อย่างเธอก็ไปใช้ชีวิตอย่างไม่มีความสุขนัก (เป็นตัวแปลกแยก ไม่มีคนคบ) แต่เมื่อเธอทนชีวิตในต่างแดนไม่ไหว กลับมาอยู่ในอิหร่านกับพ่อแม่ดังเดิม เธอก็พบว่า อิหร่านไม่ใช่ที่ของเธอเช่นกัน

ประเด็นของหนังคือการเรียนรู้อยู่กับการเปลี่ยนผ่านของชีวิต (ซึ่งในเคสนี้ ประเทศเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงและรวดเร็ว) และเรื่องการไม่ลืมรากเหง้าของตัวเอง

ผมดูจบกลับมาบ้านเลยต้องนั่งอ่านประวัติศาสตร์อิหร่านใน Wikipedia เพิ่มเติม สรุปได้สั้นๆ ดังนี้

• ราชวงศ์ที่โดนโคไมนีโค่น คือ Pahlavi มีชาร์แค่ 2 องค์ (ในหนังบอกไว้แล้ว) ชาร์คนที่โดนเนรเทศคือคนลูก
• ชาร์คนพ่อนั้น เดิมทีไม่ใช่กษัตริย์ แต่เป็นนายทหารที่ไปทำรัฐประหารราชวงศ์ก่อนหน้า Qajar มาอีกที
• นางเอกมีเชื้อสายของ Qajar ซึ่งทำให้ปู่ของเธอโดนจับขังคุก และคนในครอบครัวจึงต่อต้านชาร์จาก Pahlavi อย่างชัดเจน
• ชาร์คนพ่อของ Pahlavi พัฒนาประเทศให้ทันสมัยขึ้น แต่ต้องเผชิญกับการแทรกแซงของอังกฤษ โซเวียต และออตโตมัน พอช่วงสงครามโลกครั้งที่สองที่ต้องเลือกข้าง ชาร์จึงถูกอังกฤษและโซเวียต ขับไล่ออกจากประเทศไป ตำแหน่งเลยตกมาอยู่ที่ชาร์คนลูก
• ชาร์คนที่สองของ Pahlavi (ซึ่งเป็นชาร์คนสุดท้ายของประเทศ) เคยโดนรัฐประหารมาก่อนแล้วในปี 1953 แต่กลับมาได้เพราะอิทธิพลของอเมริกา (และ CIA) อย่างไรก็ตาม ด้วยขุมทรัพย์น้ำมันของอิหร่าน เขาจึงเจอกับการแทรกแซงของอังกฤษ โซเวียต และอำนาจใหม่อย่างอเมริกาด้วยเช่นกัน
• ชาร์คนที่สองดำเนินนโยบายโปรอเมริกัน ธุรกิจน้ำมันถูกต่างชาติควบคุม ทำให้ฝ่ายศาสนาอนุรักษ์นิยมไม่พอใจ จนกลายมาเป็นการปฏิวัติและพาประเทศเข้าสู่รัฐศาสนาในที่สุด
• การปฏิวัติอิสลามครั้งนี้สำคัญมาก เพราะทำให้หลักอิสลามกลายมาเป็นพลังทางการเมืองในหมู่ประเทศอิสลามต่างๆ ซึ่งนักประวัติศาสตร์มองว่า เป็นการปฏิวัติสำคัญอันที่สามของประวัติศาสตร์ยุคใหม่ ต่อจากปฏิวัติฝรั่งเศส (ปชต.) และปฏิวัติบอลเชวิกของรัสเซีย​ (คอมมิวนิสต์)

ข้อเสียของหนังที่นึกออกมีอันเดียว คือตอนจบมันไม่ให้ความรู้สึกเลยว่ากำลังจะจบ รู้ตัวอีกทีก็จบเสียแล้ว

ดูจบให้ความรู้สึกเหมือนเมืองไทยมากๆ