(บล็อกอันนี้ประเด็นหลักคือระบบการแปล ไม่ใช่ Facebook นะครับ)

เมื่อสองสามอาทิตย์ก่อนเห็นลิงก์เชิญชวนแปล Facebook เป็นภาษาไทยในหน้า Home ของ Facebook ลองกดเข้าไปดูพบว่าต้องลง Translations Application ซึ่งเป็น web-based translation tool เหมือนกับ Launchpad หรือ Pootle ก่อน อันนี้ก็ปกติไม่มีอะไร

ปัญหาที่สำคัญของการแปลคือ มี learning curve สูงพอสมควร (สำหรับผู้ใช้ทั่วไป) ตั้งแต่การเรียนรู้เครื่องมือ ระเบียบปฏิบัติต่างๆ ซึ่งสุดท้ายส่งผลให้คนเข้ามาช่วยแปลน้อย

พอมีคนทำระบบแปลแบบ web-based ขึ้นมา (ผมเข้าใจว่า Launchpad เป็นเจ้าแรก)​ ใครๆ ก็สามารถแปลได้เพียงแค่มีเว็บเบราว์เซอร์ จึงส่งผลให้คนเข้ามาแปลกันมาก แต่ก็มีผลเสียในมุมกลับคือเรื่องคุณภาพ ยกตัวอย่างง่ายๆ เราอุตส่าห์แปลไว้อย่างดี แต่อาจมีใครไม่รู้มาแปลข้อความมั่วๆ ทับของเราได้

(ผลเสียอีกเรื่อง ด้านการส่งข้อความแปลกลับไปต้นน้ำ ซึ่งเป็นปัญหาเฉพาะของซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สนั้นอยู่นอกประเด็นนี้)

ผมดูกระบวนการของ Facebook​ (ซึ่งเป็น web-based) แล้ว เหมือนจะเตรียมตัวเรื่องนี้มาดีพอสมควร อย่างแรกคือแบ่งช่วงของกระบวนการแปลอย่างชัดเจน (ทำได้เพราะอินเทอร์เฟซของ Facebook ค่อนข้างนิ่ง) คือแปล glossary ก่อนแล้วค่อยมาคัด จากนั้นค่อยแปลจริง และทดสอบอีกชั้นหนึ่ง

อย่างที่สองคือ Facebook แก้ปัญหาเรื่องการบริหารจัดการชุมชน (“ใครควรเป็นคนมีสิทธิ์ตัดสินใจว่าจะแปลว่าอะไร”) ด้วยการโหวต ถึงแม้อาจจะมีข้อเสียเรื่องขนพวกมาโหวต แต่อย่างน้อยมันก็เป็นการคัดกรองในระดับหนึ่ง

(จากรูปถ้าไม่พอใจคำแปลที่มีอยู่ ก็กด Translate แล้วแปลเพิ่มเองได้)

ประเด็นที่ผมสนใจคือ กระบวนการของ Facebook นี้จะช่วยแก้ปัญหาของ web-based translation ได้แค่ไหน คือส่วนตัวแล้วผมเห็นด้วยกับการแปลผ่านเว็บเพื่อดึงคนมาช่วยกันมากๆ แต่ก็ต้องหาวิธีการมาแก้ปัญหาที่ว่า ซึ่งถ้าวิธีของ Facebook ออกมาดี วงการการแปลแบบโอเพนซอร์สอาจนำมาเป็น best practice ในอนาคตก็เป็นได้

ตอนนี้การแปล Facebook ยังอยู่ในช่วงแรกคือคัดเลือก glossary ผมหารายละเอียดไม่เจอว่าต้องรอนานแค่ไหน/มีผลโหวตเยอะขนาดไหน ถึงจะเข้าสู่ช่วงถัดไปคือแปลจริง แต่เอาเป็นว่าถ้าใครใช้ Facebook อยู่ และไม่อยากเห็นข้อความแปลห่วยๆ หรือไม่ถูกใจทีหลัง ก็เข้ามามีส่วนร่วมกับการแปลได้ด้วยตัวคุณเองผ่านการโหวตครับ