วันนี้เปลี่ยนบรรยากาศกันบ้างครับ เราจะมาลองเล่นโปรแกรม Maestro ซึ่งเป็นโปรแกรมจริงๆ ที่นักวิทยาศาสตร์ของนาซาใช้วิเคราะห์ภาพถ่ายจากยาน Mars Rover Spirit ที่เพิ่งลงจอดบนดาวอังคารไปครับ

ยาน Spirit นี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Mars Exploration Rover mission ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการใหญ่ Mars Exploration Program อีกทีหนึ่ง เป็นโครงการร่วมของนาซากับห้องทดลอง Jet Propulsion Laboratory (JPL) ของสถาบันเทคโนโลยีแห่งแคลิฟอร์เนีย โดยมีจุดมุ่งหมายคือค้นหาร่องรอยของน้ำบนดาวอังคาร โดยใช้วิธีการสำรวจหินและดินบนดาวอังคารนั่นเองครับ ยาน Rover นี้เป็นยานที่ใช้หุ่นยนต์บังคับ (เหมือนกับยาน Pathfinder ที่เคยลงจอดบนดาวอังคารไปเมื่อ 3-4 ปีก่อนนู้น) รูปร่างเป็นรถที่มีเซลล์พลังงานแสงอาทิตย์ ติดตั้งกล้องแบบพานอรามา และอุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์หลายชนิด แล้วส่งข้อมูลกลับมายังโลก โครงการนี้ใช้ยาน 2 ลำ จอดลงคนละด้านของดาวอังคาร โดยยานลำแรกคือ Spirit ลงจอดไปแล้วเมื่อวันที่ 4 มกราคมนี้เอง ส่วนยานคู่แฝดอีกลำ Opportunity จะลงจอดในวันที่ 25 มกราคมนี้ ข้อมูลอย่างละเอียดของ Spirit อยู่ที่เว็บไซท์ http://marsrovers.jpl.nasa.gov

ทางนาซาก็ใจดี นำโปรแกรมที่นักวิทยาศาสตร์ของนาซาใช้วิเคราะห์ข้อมูลของ Spirit มาแจกจ่ายให้ลองใช้กันบนอินเทอร์เน็ต โปรแกรมนี้ชื่อ Maestro เขียนด้วยภาษาจาวาและใช้งานได้หลายแพลทฟอร์ม มีทั้งวินโดว์ แมค ลินิกซ์ และโซลาริส ไฟล์สำหรับลินิกซ์นั้นขนาดค่อนข้างใหญ่ประมาณ 47 เมกะไบต์ โดยรวมเอา Java Runtime Environment (JRE) สำหรับรันจาวามาให้แล้ว นอกเหนือจากตัวโปรแกรม Maestro เรายังต้องดาวน์โหลดข้อมูลภาพถ่ายชุดแรกจากดาวอังคารมาแยกต่างหาก ตอนเลือกต้องเลือกให้ถูกแพลทฟอร์มด้วยนะครับ ไฟล์นี้ขนาดเล็กหน่อยประมาณ 3.6 เมกะไบต์ ทั้งสองตัวสามารถดาวน์โหลดได้จากเว็บไซท์ http://mars.telascience.org ครับ

วิธีการติดตั้งนั้น อันดับแรกเราต้องคลายไฟล์ Maestro ออกมาก่อน โดยสั่ง tar xvzf Maestro-Linux.tar.gz แล้วเราจะได้ไดเรคทอรีใหม่ที่ชื่อUntitled 1 R2004_01-Public-Linux มา เข้าไปในไดเรคทอรีนี้ แล้วสั่ง ./install-Meastro ตัวติดตั้งจะถามว่าเราต้องการจะติดตั้งไว้ที่ไหน ปกติจะเป็น /var ให้เราตอบ ok ไปประมาณ 4-5 ครั้ง ตัวโปรแกรมก็จะติดตั้ง Maestro ให้อย่างอัตโนมัติ เมื่อเสร็จแล้ว เราก็มาติดตั้งข้อมูลภาพถ่ายกันต่อครับ โดยนำไฟล์ Maestro-Update01-LinuxAndSolaris.tar.gz ไปใส่ไว้ที่ /var แล้วสั่ง tar xvfz Maestro-Update01-LinuxAndSolaris.tar.gz เท่านี้เราก็พร้อมจะไปดาวอังคารกันแล้ว

ส่วนวิธีการเรียกโปรแกรม ให้ใช้คำสั่ง ./var/JPS/SAP/bin/wits ถ้าไม่มีปัญหาอะไร เราจะเห็นหน้าต่างแนะนำ Mission Chooser พร้อมกับรูปยาน Rover ครับ จะเห็นว่ามีตัวเลือกให้กดอยู่ 3 ตัว อันแรกคือ ISIL test facility ซึ่งเป็นระบบทดสอบของโครงการนี้ เราไปดูข้อมูลจริงของดาวอังคารกันเลยในอันที่สอง Go to Spirit's Landing Site ส่วนอันสุดท้ายนั้นเป็นของยาน Opportunity ที่ยังไม่มีข้อมูลมา เมื่อเข้ามาถึงส่วนของยาน Spirit จะเรียกตัวโปรแกรม Maestro จริงๆ ขึ้นมาทำงาน โปรแกรม Maestro จะเป็นหน้าต่างหลัก และมีหน้าต่างเล็กชื่อ Conductor ที่ทำหน้าที่แนะนำการใช้งาน ให้เรากดปุ่ม Next ในหน้าต่าง Conductor ไปเรื่อยๆ โปรแกรม Maestro จะแสดงภาพต่างๆ ของยาน Spirit ตามลำดับที่นาซาเตรียมมาให้ พร้อมข้อมูลประกอบอย่างละเอียด และแนะนำการใช้โปรแกรมไปในตัว แต่ถ้าอยากดูข้อมูลทั้งหมดโดยตรง ก็สามารถเลือกได้จากแถบ Database ด้านข้าง แล้วดับเบิลคลิกชื่อไฟล์ภาพที่อยากดูครับ โปรแกรม Maestro เองมีฟีเจอร์มากมายทั้งการย่อ-ขยายภาพ และฟิลเตอร์หลายชนิดที่นักวิทยาศาสตร์ของนาซาใช้ในการวิเคราะห์ภาพจริงๆ ลองเล่นดูได้ครับ

นับว่าน่าประทับใจทีเดียวที่นาซาเปิดโอกาสให้เราได้สัมผัสกับข้อมูลจริงจากดาวอังคาร ที่สำคัญคือมีโปรแกรม Maestro บนลินิกซ์ให้ใช้กันอีกด้วย ผมเองก็ได้ใช้แต่เวอร์ชันบนลินิกซ์ ไม่ได้ลองบนระบบปฏิบัติการตัวอื่น แต่คิดว่าการติดตั้งนั้นคงไม่ยากมากครับ ขอให้สนุกกับการผจญภัยบนดาวอังคารนะครับ