ร่วมมือร่วมใจสู่ มาตรฐานไฟล์แบบเปิด (1)

ผมย้อนกลับไปอ่านงานเขียนเก่าๆ และพบว่าตัวเองเคยเขียนถึงเรื่องมาตรฐานไฟล์เอกสารมาแล้วหนึ่งรอบเมื่อปี 2546 ตอนนั้นผมแนะนำว่าไม่มีทางเลือกอื่นในการส่งไฟล์เอกสารระหว่างกันนอกจาก .doc หรือไมโครซอฟท์เวิร์ด แต่แนะนำให้เซฟเป็นฟอร์แมตอื่น เช่น .sxw ของ OpenOffice.org หรือเท็กซ์ไฟล์ปกติไว้ด้วยเท่าที่จะทำได้

เวลาสองปีทำให้สถานการณ์เปลี่ยนแปลงไปแล้วครับ และถึงเวลาที่ผมจะเขียนถึงใหม่อีกครั้ง

เรื่องฟอร์แมตเอกสารแบบเปิดนี้เป็นเรื่องที่สำคัญมากสำหรับอนาคตด้านไอทีในป ระเทศไทย ผมอยากใช้เวทีตรงนี้ในฐานะสื่อมวลชนเผยแพร่รายละเอียดในเชิงลึกไปยังผู้อ่าน ทุกระดับ โดยกลุ่มผู้อ่านที่ผมอยากให้ข้อมูลสื่อไปถึงมากที่สุดคือ ระดับผู้บริหารที่มีอำนาจตัดสินใจในองค์กร และบรรดาผู้หลักผู้ใหญ่ในองค์กรภาครัฐอย่างเช่น กระทรวงไอซีที หรือคณะรัฐมนตรีก็ตาม ถ้าใครรู้จักก็รบกวนช่วยส่งไปให้พวกท่านอ่านด้วยนะครับ

บทความจะมีหลายตอนคงลงใน อาทิตย์เดียวไม่หมด ยังไงในตอนสุดท้ายผมจะให้ลิงก์สำหรับบทความฉบับเต็มไว้ด้วย ข้อมูลจำเป็นต้องลงลึกในทางเทคนิคค่อนข้างเยอะ แต่จะพยายามอธิบายให้ละเอียดครับ

ก่อนอื่นผมขอตั้งสมมติฐานว่า องค์กรของท่านเก็บข้อมูลเอกสารด้วยไมโครซอฟท์เวิร์ด คิดตัวเลขรายรับจ่ายในบัญชีด้วยเอ็กซ์เซล และนำเสนอข้อมูลผ่านเพาเวอร์พอยต์ ถึงแม้ว่าบางท่านอาจเลือกใช้ปลาดาวออฟฟิศ ออฟฟิศทะเล หรือโอเพ่นออฟฟิศดอทอ็อก (OpenOffice.org) แต่ในการแลกเปลี่ยนไฟล์กับผู้อื่น ก็ต้องเลือกเซฟให้เป็นไมโครซอฟท์ออฟฟิศอยู่ดี

ดังนั้นในเครื่องคอมพิวเตอร์ของท่านจะต้องมีไฟล์นามสกุล .doc, .xls, .ppt เก็บอยู่ถูกมั้ยครับ นี่ยังไม่รวมถึงเท็มเพลตเอกสาร หรือโปรแกรมอื่นๆ ในชุดไมโครซอฟท์ออฟฟิศซึ่งค่อนข้างเฉพาะทางซักหน่อย เช่น แอคเซส, วิสิโอ และอินโฟพาธ

ทีนี้ลองจินตนาการตามนะครับ สมมติว่าวันพรุ่งนี้ บริษัทไมโครซอฟท์เกิดหายไปจากโลกกันดื้อๆ เราจะทำอย่างไรกับคอมพิวเตอร์ของเรากันดี

เมื่อวินโดว์สหายไป คอมพิวเตอร์ก็ขาดระบบปฏิบัติการ ไม่สามารถทำอะไรได้เลย อันนี้ไม่เป็นไร เรายังมีระบบปฏิบัติการอีกหลายชนิด เช่น ลินิกซ์, ยูนิกซ์ตระกูลบีเอสดี หรือแม้กระทั่งแมคโอเอสในกรณีที่ใช้เครื่องแมค อย่างน้อยลงระบบปฏิบัติการเหล่านี้แล้ว คุณก็สามารถเล่นเน็ต ส่งอีเมลคุยกับลูกค้าได้แก้ขัด เพราะโปรโตคอลที่ใช้สื่อสารกันในอินเทอร์เน็ตเป็นโปรโตคอลเปิด ไม่ว่าระบบปฏิบัติการไหน ถ้าทำตามข้อกำหนดที่องค์กรกลางตั้งขึ้นมา ก็สามารถติดต่อกันได้อย่างไม่มีปัญหา

แต่ถ้าถามถึงไฟล์เอกสารสารพัดที่เก็บเอาไว้ ว่าจะทำอย่างไร เรื่องนี้เป็นปัญหาครับ เพราะว่าไฟล์ของไมโครซอฟท์ออฟฟิศทั้งหมดเป็น เอกสารปิด ไม่มีใครรู้ว่าข้างในไฟล์มีวิธีเรียงข้อมูลกันอย่างไร ยกเว้นไมโครซอฟท์

หลายคนอาจเถียงว่า OpenOffice.org เปิดไฟล์ออฟฟิศได้นี่นา ลง OpenOffice.org แทนสิ ใช้กันได้ ไหนโฆษณาให้เป็นซอฟต์แวร์ทดแทนไง

ตรงนี้ก็ต้องขออธิบายเล็กน้อยครับ การที่ OpenOffice.org สามารถเปิดเอกสารของไมโครซอฟท์ออฟฟิศได้ (บ้าง) เป็นกระบวนการแบบ reverse engineer คือ ได้ตัวไฟล์มาแล้วลองแกะข้อมูลกลับคืนเอาเอง โดยไม่มีเอกสารกำกับแม้แต่น้อยว่าข้อมูลจริงๆ เรียงตัวกันอย่างไร ซึ่งมันเทียบกันไม่ได้กับการเขียนโปรแกรมให้อ่านไฟล์ที่มีเอกสารกำกับชัดเจน ว่าอะไรอยู่ตรงไหน

นี่จึงเป็นสาเหตุที่ OpenOffice.org เปิดไฟล์ของไมโครซอฟท์ออฟฟิศได้ไม่ตรงเป๊ะๆ (และจะไม่มีวันเหมือน) และเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ผู้ลองใช้บอกว่าเป็นข้อด้อยของ OpenOffice.org ซึ่งผมชี้แจงตรงนี้แล้วว่าเป็นเหตุผลทางเทคนิคอย่างเดียว

แล้วยังไงต่อครับ ลองคิดตามดู ในเมื่อซอฟต์แวร์ชุดออฟฟิศที่ก้าวหน้ารองลงมาจากไมโครซอฟท์ออฟฟิศ ยังไม่การันตีผลลัพธ์ในการเปิดเอกสารของไมโครซอฟท์ออฟฟิศแบบ 100% แล้วโปรแกรมอื่นจะเหลือเหรอ แล้วเราจะทำงานกันได้อย่างไร ที่อยู่ลูกค้า ตัวเลขยอดขาย ทั้งหมดนี้เป็นข้อมูลอันล้ำค่าขององค์กร จะทำอย่างไรกับมันถ้าจู่ๆ เราไม่สามารถเปิดมันได้อย่างเคย

ปัญหานี้มีชื่อเรียกว่าเป็น vendor lock-in หรือการผูกติดกับผู้ผลิตซอฟต์แวร์รายใดรายหนึ่งมากเกินไป ทำให้เสี่ยงกับสถานการณ์แบบนี้ ปัญหานี้ประเทศพัฒนาแล้วหลายๆ ประเทศกลัวกันมาก และกำลังหาทางออกกันยกใหญ่

ออกตัวในที่นี้ก่อนว่าไม่ได้มีจุดมุ่งหมายจะโจมตีบริษัทไมโครซอฟท์นะครับ แต่ก็ไม่มีอะไรการันตีแม้แต่น้อยเลยว่าในอนาคตไมโครซอฟท์จะไม่เปลี่ยนใจหยุด ทำไมโครซอฟท์ออฟฟิศต่อ หรืออาจเปลี่ยนรูปแบบกลายเป็นโปรแกรมที่ทำงานผ่านเวบเพียงอย่างเดียว (ตามแนวคิดเวบเซอร์วิสที่กำลังมาแรง) ก็ได้ ผู้ใช้เก่าจึงมีความเสี่ยงว่าอีกสิบปีหรือยี่สิบปี เราอาจเปิดไฟล์ไม่ได้ ซึ่งมองในแง่กลยุทธ์ของประเทศในระยะยาวนั้น น่ากังวลเป็นอย่างมาก

ดังนั้นผมฝากไปคิดว่า ถ้าเกิดคุณไม่สามารถเปิดไฟล์เอกสารได้ คุณจะมีทางออกกันอย่างไร คุณมีการวางแผนล่วงหน้าอะไรไว้สำหรับปัญหานี้กันหรือเปล่า อาทิตย์หน้าผมจะมาตอบให้ครับ

ส่วนถ้าใครใจร้อน คำตอบอยู่ในชื่อตอนแล้ว OpenDocument นำคำนี้ไปเสิร์จหาก่อนได้เลย

Column: 
Keyword: 

Comments

มาให้กำลังใจครับ ของคุณสำหรับบทความดีๆครับ ตอนนี้ผมกำลังสับสนกับชีวิตอยู่ไม่รู้จะไปทางไหนดี เลยแวะเข้ามาอ่านบทความในเว็บนี้ ต้องบอกว่าเป็นเว็บที่ดีมากครับ ขอขอบคุณและขอให้ กำลังใจในการทำงานอีกต่อไปนะครับ........